Dự án #đường sắt Lào Cai - Hà Nội - #Hải Phòng, một trong những siêu dự án trọng điểm quốc gia với tổng mức đầu tư lên tới 155.000 tỷ đồng, đang đối mặt với tình trạng chậm tiến độ đáng báo động. Theo thông tin từ Ban Quản lý dự án đường sắt (Bộ Xây dựng), mặc dù một số hạng mục đã được khởi công từ ngày 19/12/2025, nhưng tiến độ thực hiện vẫn gặp nhiều trở ngại, đặc biệt là công tác #giải phóng mặt bằng tại một số địa phương.
Thực trạng triển khai dự án
Theo đại diện Ban Quản lý, các hạng mục đã khởi công thuộc dự án thành phần 1, bao gồm đường kết nối vào các nhà ga và quảng trường phía trước ga. Trong giai đoạn đầu, chủ đầu tư triển khai thi công tại 5 vị trí thuộc cùng một gói thầu xây dựng. Tuy nhiên, đến nay mới chỉ có 2/5 vị trí đủ điều kiện để triển khai thi công là khu vực ga Lào Cai và ga Nam Hải Dương. Trong khi đó, 3 vị trí còn lại (gồm Phú Thọ, Bắc Hồng và Lương Tài) vẫn vướng mắc về giải phóng mặt bằng nên chưa thể triển khai đồng bộ.
Đối với các ga còn lại trên toàn tuyến, Ban Quản lý dự án đang phối hợp với đơn vị tư vấn tiếp tục hoàn thiện hồ sơ thiết kế kỹ thuật. Dự kiến trong tháng 7 sẽ hoàn thành các thủ tục cần thiết để tổ chức lựa chọn nhà thầu thi công và tiếp tục triển khai xây dựng. Tuyến đường sắt ban đầu được đề xuất với 21 nhà ga, nhưng sau quá trình nghiên cứu và tối ưu, số lượng ga đã được điều chỉnh còn 20.
Nguyên nhân chậm tiến độ
Đại diện Ban Quản lý dự án thừa nhận tiến độ thực hiện đang chậm so với các mốc được quy định tại Nghị quyết 127 của Chính phủ về triển khai Nghị quyết của Quốc hội. Nguyên nhân chủ yếu là quá trình khảo sát, nghiên cứu thực địa phát sinh nhiều vấn đề kỹ thuật phức tạp về #địa chất, đứt gãy và điều kiện xây dựng dọc tuyến, khiến việc hoàn thiện hồ sơ, thiết kế và các thủ tục liên quan kéo dài hơn dự kiến. "Ban Quản lý dự án đang phối hợp với các bộ, ngành báo cáo Chính phủ để xem xét điều chỉnh một số nội dung liên quan đến tiến độ thực hiện dự án", đại diện Ban Quản lý cho biết.
Bên cạnh đó, phía tư vấn Trung Quốc đã bàn giao hồ sơ báo cáo nghiên cứu khả thi (FS) đầu kỳ cho phía Việt Nam từ cuối tháng 3. Sau đó, Bộ Xây dựng cùng các cơ quan liên quan đã tổ chức thẩm tra, thẩm định hồ sơ. Ngày 10/4, các bên hoàn thành báo cáo thẩm định bước đầu và gửi lại phía tư vấn để chỉnh sửa, hoàn thiện. Sau khi hồ sơ FS được phê duyệt, dự án mới có thể hoàn tất các bước tiếp theo như xác định tổng mức đầu tư, cơ cấu nguồn vốn, lập các thiết kế chi tiết.
Công nghệ và mục tiêu dự án
Về công nghệ, dự án được xác định sử dụng công nghệ và tiêu chuẩn kỹ thuật đường sắt của Trung Quốc theo cơ chế đặc thù đã được Quốc hội thông qua. Tuyến đường sắt được thiết kế với tốc độ khai thác tối đa khoảng 160km/h đối với nhiều đoạn tuyến, đồng thời phục vụ cả vận tải hành khách và hàng hóa. Theo đánh giá của Ban Quản lý, việc đầu tư tuyến đường sắt mới sẽ góp phần nâng cao năng lực vận tải trên hành lang kinh tế Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, giảm thời gian di chuyển, tăng khả năng kết nối logistics và đáp ứng các yêu cầu về phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh trong dài hạn.
Những con số ấn tượng
Dự án được triển khai theo hai dự án thành phần. Dự án thành phần 1 xây dựng hạ tầng kết nối và quảng trường ga có tổng mức đầu tư 3.299 tỷ đồng. Gói thầu đầu tiên tại 5 ga đã khởi công từ cuối năm 2025, song tiến độ bị ảnh hưởng do vướng mặt bằng và điều chỉnh thiết kế; hiện 3 ga đang thi công, 15 ga còn lại dự kiến khởi công từ quý 4/2026. Dự án thành phần 2 gồm tuyến chính, hệ thống nhà ga và công tác giải phóng mặt bằng, có tổng mức đầu tư khoảng 155.503 tỷ đồng. Mặc dù đang chậm so với kế hoạch, dự án vẫn được đặt mục tiêu hoàn thành chậm nhất vào năm 2030.
Dự án #Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển hạ tầng giao thông quốc gia, kết nối các trung tâm kinh tế lớn và thúc đẩy thương mại với Trung Quốc. Tuy nhiên, những vướng mắc hiện tại đang đặt ra thách thức không nhỏ cho các nhà quản lý. Công tác giải phóng mặt bằng, một trong những khâu then chốt, cần được các địa phương đẩy mạnh hơn nữa. Đồng thời, việc phối hợp giữa các bộ ngành và tư vấn nước ngoài cũng cần được cải thiện để đảm bảo tiến độ.
Trong bối cảnh các dự án lớn khác như #đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam cũng đang được đẩy mạnh, việc rút kinh nghiệm từ dự án này là vô cùng cần thiết. Các chuyên gia cho rằng, cần có cơ chế đặc thù hơn nữa để tháo gỡ khó khăn về mặt bằng, đặc biệt là tại các khu vực đông dân cư. Ngoài ra, việc ứng dụng công nghệ hiện đại trong khảo sát và thiết kế cũng có thể giúp giảm thiểu các rủi ro kỹ thuật.
Nhìn chung, dự án #Hà Nội - Lào Cai - Hải Phòng vẫn còn nhiều dư địa để cải thiện. Với tổng mức đầu tư khổng lồ, đây là niềm kỳ vọng lớn của người dân và doanh nghiệp. Hy vọng rằng, với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và sự vào cuộc của các địa phương, dự án sẽ sớm về đích, góp phần thay đổi diện mạo giao thông miền Bắc.
