Ngày 23/4/2026, Quốc hội khóa XVI đã chính thức thông qua #Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi). Đây là kết quả của một quá trình nghiên cứu, tham khảo và tiếp thu có chọn lọc từ chính sách tôn giáo của nhiều quốc gia trên thế giới. Bộ Dân tộc và Tôn giáo, trong Báo cáo 3061/BC-BDTTG ngày 15/12/2025, đã nhấn mạnh việc nghiên cứu kinh nghiệm pháp luật của các nước để xây dựng dự thảo luật phù hợp với thực tiễn Việt Nam.
Không có “mẫu số chung” cho chính sách tôn giáo
Mỗi quốc gia có một mô hình quản trị tín ngưỡng, tôn giáo riêng. Tại Đức, pháp luật quy định tự do tôn giáo cá nhân và tập thể, nhưng quyền tập thể chỉ áp dụng cho các cộng đồng tôn giáo “có hiến pháp và số lượng thành viên duy trì ở mức liên tục”. Pháp lại theo mô hình thế tục, bảo đảm tự do tín ngưỡng và bình đẳng giữa các tôn giáo, với vai trò trung lập của Nhà nước. Italia, dù có truyền thống gắn bó với Công giáo, vẫn khẳng định không có tôn giáo quốc gia trong Hiến pháp năm 1948. Những khác biệt này cho thấy không có một công thức chung, và Việt Nam đã tiếp thu có chọn lọc để phù hợp với điều kiện riêng.
Vừa bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo vừa giữ vững kỷ cương
Dù cách tiếp cận khác nhau, hầu hết các quốc gia đều không coi tự do tín ngưỡng là “khoảng trống quản lý”. Tại Vương quốc Anh, hoạt động tôn giáo được quản lý bằng các quy định cụ thể từ đăng ký đến chế tài xử lý. Nga và Trung Quốc nhấn mạnh ngăn ngừa lợi dụng tôn giáo ảnh hưởng đến an ninh, chính trị. Bài học cho thấy, quản lý hiệu quả nằm ở hệ thống pháp luật rõ ràng, minh bạch. Luật Tín ngưỡng, tôn giáo 2026 kế thừa tinh thần này, vừa bảo đảm quyền tự do, vừa giữ vững #kỷ cương xã hội.
Phát huy nguồn lực tôn giáo trong phát triển xã hội
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy tôn giáo có thể đóng góp tích cực vào phát triển xã hội. Đức xây dựng mô hình phối hợp Nhà nước - tôn giáo để phát huy nguồn lực trong các lĩnh vực công. Tại Việt Nam, nhiều tổ chức tôn giáo đã tham gia nhân đạo, từ thiện, chăm sóc sức khỏe, cứu trợ thiên tai. Luật mới tạo hành lang pháp lý minh bạch để phát huy nguồn lực này, đồng thời gắn với #chuyển đổi số và cải cách hành chính.
Quá trình xây dựng luật đã tham khảo chính sách của nhiều nước như #Đức, #Pháp, Italia, Anh, Nga, Trung Quốc, nhưng không sao chép nguyên bản. Thay vào đó, Việt Nam tiếp thu có chọn lọc những điểm phù hợp với điều kiện thực tiễn, bảo đảm quyền con người trong khuôn khổ pháp luật và lợi ích quốc gia. Đây là cách tiếp cận hiện đại trong quản trị xã hội: tôn trọng khác biệt, nhưng đặt trong kỷ cương chung.
Luật Tín ngưỡng, tôn giáo 2026 được kỳ vọng sẽ giải quyết những bất cập thực tiễn, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng ngày càng đa dạng, đồng thời thúc đẩy hội nhập quốc tế. Với 6 điểm đột phá, luật không chỉ hoàn thiện thể chế mà còn góp phần phát huy nguồn lực tôn giáo cho phát triển xã hội, như đã phân tích trong bài viết liên quan “6 điểm đột phá của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo 2026”.
