Sự Khác Biệt Giữa Thỏa Thuận Iran Của Ông Trump Và Ông Obama: Một Cuộc Chiến Tranh Lạnh Mới?

Vào tối ngày 17/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký một bản ghi nhớ mang tên Bản ghi nhớ Islamabad (#MoU), với hy vọng chấm dứt xung đột kéo dài với Iran. Tài liệu này được chuyển cho Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ký, và bao gồm 14 điểm, trong đó có việc chấm dứt ngay lập tức giao tranh và thiết lập 60 ngày đàm phán về chương trình #hạt nhân của Iran. Thật thú vị, chính quyền Trump đã tuyên bố rằng MoU này "ưu việt hơn rất nhiều" so với Kế hoạch Hành động Chung Toàn diện (#JCPOA) mà Iran ký hồi năm 2015 dưới thời ông Barack Obama.

Để hiểu rõ hơn về sự khác biệt giữa hai thỏa thuận này, chúng ta cần nhìn vào nội dung và cách tiếp cận của từng bên. JCPOA là một thỏa thuận chi tiết, dài 18 trang với 141 trang phụ lục kỹ thuật, xác định rõ những gì Iran được phép và không được phép thực hiện, cùng với cơ chế thanh sát và kiểm chứng. Ngược lại, MoU chỉ là một văn bản ngắn gọn, mang tính khái quát hơn, giống như một thỏa thuận ngừng bắn hơn là một thỏa thuận hạt nhân thực sự.

Trong khi JCPOA là kết quả của một quá trình ngoại giao kéo dài 20 tháng với sự tham gia của nhiều cường quốc, thì MoU lại được ký kết trong bối cảnh căng thẳng gia tăng và không có sự tham gia của các bên thứ ba. Ông Trump đã chọn cách tiếp cận song phương, nhưng không đạt được đột phá nào trong các cuộc đàm phán trước đó.

Điều đáng chú ý là, mặc dù cả hai thỏa thuận đều nhằm ngăn chặn Iran phát triển vũ khí hạt nhân, nhưng MoU không đi sâu vào các vấn đề này mà chỉ để lại cho giai đoạn đàm phán tiếp theo. Iran chỉ cam kết "không sở hữu hoặc phát triển vũ khí hạt nhân", một cam kết mà JCPOA cũng đã bao gồm.

Về mặt kinh tế, JCPOA đã đưa ra một lộ trình rõ ràng cho việc dỡ bỏ trừng phạt, trong khi MoU chỉ nêu rằng Mỹ sẽ tiến tới chấm dứt các lệnh trừng phạt theo thỏa thuận cuối cùng. Điều này có thể khiến Iran cảm thấy không chắc chắn về tương lai kinh tế của mình.

Thêm vào đó, MoU còn đề cập đến việc khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, một vấn đề không có trong JCPOA. Điều này cho thấy rằng vị thế thương lượng của Iran hiện nay đã khác so với một thập kỷ trước, khi mà họ có nhiều đòn bẩy hơn trong các cuộc đàm phán.

Nhìn chung, các chuyên gia đều cho rằng còn quá sớm để đánh giá liệu MoU có thể phát triển thành một thỏa thuận toàn diện hay không. Điều cần thiết bây giờ là một thỏa thuận đủ hấp dẫn về kinh tế để từng bước đưa Iran ra khỏi cảm giác dễ bị tổn thương và xây dựng lòng tin giữa các bên.

Vậy, liệu MoU có thể trở thành một bước tiến mới trong quan hệ Mỹ - Iran hay chỉ là một bản ghi nhớ không có giá trị thực tế? Chúng ta hãy cùng chờ xem!

Để tìm hiểu thêm về các vấn đề liên quan đến #iran, #trump, và #obama, hãy theo dõi các bài viết khác của chúng tôi.