Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh công tác sắp xếp đơn vị #hành chính cấp xã, việc sáp nhập thôn, tổ dân phố cũng được triển khai đồng bộ nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, không phải địa phương nào cũng có thể áp dụng một cách máy móc. Nhiều thôn, tổ dân phố với những đặc thù riêng về địa lý, dân cư, văn hóa đã được đề nghị giữ nguyên, và điều này đòi hỏi sự 'thấu tình, đạt lý' từ các cấp chính quyền.
Những thôn, tổ dân phố đặc thù: Cần lắng nghe tiếng nói từ cơ sở
Một trong những ví dụ điển hình là xóm Cò Xa thuộc xã Tiền Phong, huyện Lạc Sơn. Với chỉ 25 hộ gia đình, 114 nhân khẩu, 100% là đồng bào dân tộc Mường, xóm nằm biệt lập trên các sườn núi cao, giao thông cách trở. Con đường duy nhất đến xóm là đường sông, mất 30 phút đi thuyền máy từ bến Đức Phong. Dù quy mô nhỏ, nhưng xóm Cò Xa có chi bộ Đảng với 11 đảng viên, các chi hội đoàn thể hoạt động hiệu quả, nhân dân đoàn kết, không có tệ nạn xã hội. Chính vì vậy, chính quyền xã đã đề nghị giữ nguyên xóm này, một quyết định được đánh giá là hợp lý, đảm bảo đời sống ổn định cho bà con.
Tương tự, tại xã Khả Cửu, có tới 12 khu không sáp nhập, trong đó có khu Vì (65 hộ), khu Sinh Tàn (78 hộ). Đây đều là các khu vực đặc biệt khó khăn, vị trí biệt lập, dân cư phân bố rải rác, 100% là đồng bào dân tộc thiểu số. Các xã như Mai Châu, Trung Sơn cũng có 8 xóm không sáp nhập do địa hình chia cắt, vùng sâu vùng xa. Ở phường Thanh Miếu, hai khu 4 Sông Lô và 13 Thanh Miếu được giữ nguyên vì đang có các dự án nhà ở xã hội, khu đô thị lớn dự kiến hoàn thành năm 2027, khi đó dân số sẽ tăng mạnh.
Những trường hợp này cho thấy, việc sáp nhập thôn, tổ dân phố không thể chỉ dựa vào số liệu dân số hay tiêu chí hành chính, mà cần phải xem xét kỹ lưỡng các yếu tố đặc thù, lắng nghe ý kiến của người dân. Đây chính là tinh thần 'thấu tình, đạt lý' mà các cấp chính quyền đang theo đuổi.
Quy trình thực hiện: Dân chủ, công khai, đúng pháp luật
Theo báo cáo từ 148 xã, phường, có 141 xã, phường thực hiện sắp xếp thôn, tổ dân phố; 7 xã không thực hiện do các thôn đã đạt tiêu chuẩn. Trong số đó, 33 thôn, tổ dân phố sắp xếp nhưng chưa đạt tiêu chuẩn, chủ yếu vì yếu tố đặc thù về địa lý, giao thông, dân cư phân tán. Việc đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố cũng được thực hiện đồng thời, với tổng số 701 thôn, tổ dân phố dự kiến đổi tên, trong đó 406 đổi tên do trùng tên sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã năm 2025, 295 đổi tên theo nguyện vọng của nhân dân.
Các địa phương đã tuân thủ đúng quy định pháp luật, các văn bản hướng dẫn, bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch. Việc lấy ý kiến nhân dân được thực hiện với tỷ lệ tán thành cao. HĐND các xã, phường đang tích cực hoàn thiện để tổ chức kỳ họp vào cuối tháng 6, thông qua Nghị quyết về sáp nhập, đổi tên thôn, tổ dân phố trên toàn tỉnh.
Điều đáng chú ý là trong quá trình này, các giá trị lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán tốt đẹp luôn được kế thừa và phát huy. Các điều kiện thiết yếu phục vụ tổ chức và hoạt động của cộng đồng dân cư cũng được bảo đảm. Đây là cơ sở quan trọng để việc sáp nhập không chỉ mang tính hành chính mà còn tạo sự đồng thuận trong nhân dân.
Bài học từ thực tiễn: Không nóng vội, phải có lộ trình phù hợp
Qua câu chuyện của xóm Cò Xa và nhiều địa phương khác, có thể thấy rằng việc sáp nhập thôn, tổ dân phố cần được thực hiện một cách linh hoạt, tránh tình trạng 'cào bằng' gây xáo trộn đời sống người dân. Đặc biệt, đối với các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu vùng xa, việc giữ nguyên các thôn, tổ dân phố hiện tại là cần thiết để duy trì sự ổn định về an ninh, quốc phòng, văn hóa và quản trị cộng đồng.
Mặt khác, việc sáp nhập cũng cần tính đến yếu tố phát triển kinh tế - xã hội trong tương lai. Như trường hợp hai khu ở phường Thanh Miếu, nếu sáp nhập ngay, sau này dân số tăng đột biến sẽ lại phải chia tách, gây lãng phí. Do đó, việc giữ nguyên là hợp lý, thể hiện tầm nhìn dài hạn.
Có thể nói, chủ trương sáp nhập thôn, tổ dân phố là đúng đắn, nhưng cách làm phải 'thấu tình, đạt lý', đặt lợi ích của người dân lên hàng đầu. Sự thành công của công tác này không chỉ đo bằng số lượng thôn, tổ dân phố giảm đi, mà còn ở sự hài lòng và ổn định của cộng đồng dân cư.
Với tinh thần đó, các địa phương cần tiếp tục lắng nghe, tiếp thu ý kiến của nhân dân, đồng thời tuân thủ đúng quy định pháp luật, đảm bảo tiến độ nhưng không nóng vội. Bởi suy cho cùng, mọi chính sách đều hướng đến mục tiêu phục vụ nhân dân, vì sự phát triển bền vững của đất nước.
Bài viết đã phân tích những khía cạnh quan trọng của việc sáp nhập thôn, tổ dân phố, từ những trường hợp đặc thù đến quy trình thực hiện. Hy vọng rằng, với cách làm 'thấu tình, đạt lý', công tác này sẽ đạt được hiệu quả cao nhất, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và sự phát triển chung của xã hội.
Để theo dõi thêm thông tin về chủ đề này, bạn có thể xem các bài viết liên quan với các hashtag sau: #sáp nhập thôn, #tổ dân phố, #ý kiến nhân dân, #dân tộc thiểu số, #chính sách pháp luật.
