Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều yêu cầu cấp bách về #cải cách thể chế, việc đổi mới quy trình xây dựng và ban hành #văn bản quy phạm pháp luật trở thành nhiệm vụ trọng tâm. Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 đã tạo ra khuôn khổ pháp lý quan trọng, giúp chuẩn hóa quy trình từ xây dựng chính sách, soạn thảo, thẩm định, thẩm tra đến ban hành văn bản. Tuy nhiên, trước những thách thức mới như đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tinh gọn bộ máy, phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số, hệ thống pháp luật hiện hành cần được tiếp tục hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
8 nhóm chính sách trọng tâm được đề xuất
Bộ Tư pháp đã khẩn trương xây dựng hồ sơ chính sách cho Luật về văn bản quy phạm pháp luật, với 8 nhóm chính sách lớn. Các nhóm chính sách này bao gồm: đơn giản hóa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; phân định rõ thẩm quyền lập pháp và lập quy; đổi mới quy trình xây dựng, ban hành văn bản theo hướng linh hoạt, kịp thời, hiệu quả và có kiểm soát; xác lập trách nhiệm tổ chức thi hành; hoàn thiện cơ chế giải thích, hướng dẫn áp dụng; thiết lập cơ chế theo dõi, đánh giá hiệu quả và phản hồi chính sách sau ban hành; hoàn thiện nguyên tắc xác định giá trị pháp lý của văn bản; chuyên nghiệp hóa công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.
Theo Thứ trưởng #Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh, các chính sách này có phạm vi tác động rộng, liên quan trực tiếp đến #Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương, cơ quan tư pháp và đội ngũ làm công tác pháp luật. Việc xây dựng và hoàn thiện các chính sách này đòi hỏi sự tham gia đóng góp ý kiến từ nhiều phía để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả.
Những bất cập cần được làm rõ
Tại Hội nghị tham vấn chính sách do Bộ Tư pháp tổ chức, nhiều ý kiến cho rằng cần phân tích sâu hơn những bất cập của Luật hiện hành. Ông Lê Nhật Thành, Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Hội đồng Dân tộc, nhấn mạnh tình trạng hệ thống văn bản còn nhiều tầng nấc, tiềm ẩn chồng chéo; việc phân định thẩm quyền lập pháp và lập quy chưa thật sự rõ ràng. Những vấn đề này cần được giải quyết triệt để để nâng cao chất lượng hệ thống pháp luật.
Đối với chính sách về phân định thẩm quyền lập pháp, lập quy, ông Thành cơ bản đồng tình với phương án được đề xuất, nhưng lưu ý rằng các nội dung liên quan đến tổ chức bộ máy nhà nước, chính sách dân tộc, tôn giáo và các trường hợp hạn chế quyền con người, quyền công dân cần được quy định bằng luật để phù hợp với #Hiến pháp.
Góp ý từ địa phương và chuyên gia
Ông Phạm Văn Song, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hải Phòng, đề nghị bổ sung yêu cầu xác định rõ mục đích và căn cứ của từng quy định, nhằm tạo thuận lợi cho việc áp dụng và giải thích pháp luật. Ông cũng lưu ý không nên phân loại đạo luật theo hướng “luật quy định chi tiết” hay “luật quy định chung”, mà cần phân định theo từng nhóm quy định hoặc chế định trong cùng một đạo luật để bảo đảm tính linh hoạt và khả thi.
Những ý kiến này cho thấy sự quan tâm sâu sắc của các cơ quan, tổ chức và cá nhân đối với công tác xây dựng pháp luật. Việc lắng nghe và tiếp thu các góp ý là rất quan trọng để hoàn thiện dự thảo Luật, hướng tới một hệ thống pháp luật đồng bộ, minh bạch và hiệu quả.
Hướng tới một quy trình linh hoạt và có kiểm soát
Một trong những điểm nhấn của đề xuất lần này là đổi mới quy trình xây dựng, ban hành văn bản theo hướng linh hoạt, kịp thời, hiệu quả nhưng vẫn có kiểm soát chặt chẽ. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh yêu cầu về #chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo đang ngày càng cao. Quy trình mới cần bảo đảm sự tham gia của các bên liên quan, tăng cường công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình.
Bên cạnh đó, việc thiết lập cơ chế theo dõi, đánh giá hiệu quả và phản hồi chính sách sau ban hành cũng được coi là một bước tiến quan trọng. Cơ chế này sẽ giúp phát hiện kịp thời những vướng mắc, bất cập trong thực tiễn thi hành, từ đó có những điều chỉnh phù hợp, bảo đảm chính sách đi vào cuộc sống.
Với những nỗ lực của Bộ Tư pháp và sự đóng góp ý kiến từ các cơ quan, tổ chức, kỳ vọng Luật về văn bản quy phạm pháp luật sẽ sớm được hoàn thiện, góp phần xây dựng một hệ thống pháp luật hiện đại, hiệu quả, phục vụ sự phát triển bền vững của đất nước. Công cuộc cải cách thể chế này không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành tư pháp mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội, hướng tới một nhà nước pháp quyền thực sự.
