Một vụ việc hy hữu vừa được TAND TPHCM xét xử phúc thẩm, gây chú ý khi người cho mượn đất phải trả tiền cho người mượn dù thắng kiện. Câu chuyện bắt đầu từ một thửa đất rộng hơn 900m2 tại khu vực Bình Dương cũ (nay là TPHCM).
Ông H. (ngụ Đồng Nai) là chủ sở hữu hợp pháp thửa đất, được mẹ tặng cho vào năm 2022. Do chưa có nhu cầu sử dụng, ông đồng ý cho ông N. – người có đất liền kề – mượn để trồng cây ăn trái, với điều kiện khi cần sẽ hoàn trả. Tuy nhiên, ông N. sau đó đã tự ý xây dựng nhà tạm, chòi lá và nhiều công trình khác trên đất. Khi ông H. yêu cầu trả lại, ông N. không chấp nhận, cho rằng hai bên đã có thỏa thuận đổi đất từ năm 2005.
Phía ông N. lý giải rằng do các giấy chứng nhận đều đang thế chấp ngân hàng, nên việc chuyển quyền chỉ được thỏa thuận miệng, không lập văn bản. Mẹ của ông H. xác nhận có việc đổi đất nhưng chỉ mang tính tạm thời, không phải vĩnh viễn. Sau khi thanh lý vườn cao su, gia đình đã nhiều lần đề nghị hoàn trả nhưng không được.
Tại tòa sơ thẩm, TAND TP Bến Cát (nay là TAND khu vực 18 – TPHCM) nhận định việc ông N. quản lý, sử dụng đất chỉ dựa trên thỏa thuận miệng, không có căn cứ pháp lý. Trong khi đó, ông H. là người được cấp #giay-chung-nhan-quyen-su-dung-dat hợp pháp. Tòa tuyên buộc ông N. trả lại đất, tháo dỡ toàn bộ công trình và bác yêu cầu phản tố của ông N.
Không đồng ý, ông N. kháng cáo. Xét xử phúc thẩm, TAND TPHCM giữ nguyên quyết định buộc trả đất, nhưng bổ sung thêm nghĩa vụ: ông H. phải thanh toán hơn 156 triệu đồng giá trị nhà tạm, chòi, hàng rào, cây trồng và các công trình khác trên đất cho ông N. Theo tòa, căn cứ Án lệ số 05/2016/AL, người tạo lập tài sản trên đất phải được bồi thường giá trị còn lại.
Như vậy, dù thắng kiện đòi lại đất, ông H. vẫn phải bỏ ra hơn 156 triệu đồng để nhận lại tài sản của mình. Vụ việc là bài học cho các giao dịch #dat-dai bằng miệng, tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý.
Bài học rút ra: Khi cho mượn đất, cần có hợp đồng rõ ràng, quy định cụ thể về việc xây dựng công trình. Nếu có thỏa thuận đổi đất, phải lập văn bản và đăng ký theo đúng quy định của pháp luật về #chuyen-nhuong-dat. Tránh trường hợp "mất cả chì lẫn chài" như trong vụ việc này.
Thông tin chi tiết vụ án được tham khảo từ Bản án số 910/2025/DS-PT ngày 14/8/2025 của TAND TPHCM, một phán quyết được dư luận quan tâm trong thời gian gần đây. Nhiều người cho rằng tòa án đã giải quyết thấu tình đạt lý, vừa bảo vệ quyền lợi của chủ đất, vừa đảm bảo công bằng cho người đã đầu tư xây dựng trên đất.
Vụ việc cũng là lời cảnh báo cho những ai đang có ý định cho mượn đất hoặc đổi đất bằng lời nói. Hãy luôn nhớ rằng, trong các giao dịch liên quan đến #bat-dong-san, giấy tờ pháp lý là yếu tố sống còn. Đừng để lòng tin suông làm mất đi tài sản giá trị.
Bạn nghĩ sao về phán quyết này? Liệu có công bằng khi chủ đất phải trả tiền cho người mượn? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận bên dưới. Đừng quên theo dõi chuyên mục #phap-luat của chúng tôi để cập nhật những vụ việc mới nhất.
