Tại Thanh Hóa, có một ngôi đền cổ thờ vị tướng tài ba từng dạy học cho hai đời vua. Đó là đền thờ #Nguyễn Văn Nghi, một nhân vật lịch sử nổi bật thế kỷ 16. Theo sử sách, ông sinh năm 1515 trong một gia đình khoa bảng, cha và anh đều giữ trọng trách trong triều.
Năm 1554, dưới triều #vua Lê Trung Tông, ông đỗ Nhất giáp. Nhờ tính liêm chính, ông được #Trịnh Kiểm tin cậy giao chức Hiệu lý Viện Hàn lâm. Năm 1556, khi vua Lê Anh Tông lên ngôi, ông được cử vào cung dạy học cho nhà vua. Sau đó, ông liên tiếp giữ các chức vụ quan trọng như Cấp sự bộ Khoa, Tả Thị lang Bộ Binh. Đến năm 1580, dưới triều vua Lê Thế Tông, ông làm Tả Thị lang Bộ Lại, kiêm Học sĩ Đông các, tiếp tục làm thầy dạy vua khi còn nhỏ. Khi mất, ông được truy tặng chức Thượng thư Bộ Công, gia phong Thái Bảo.
Đền thờ #Nguyễn Văn Nghi được xây dựng từ năm 1617, niên hiệu Hoàng Định thứ 18, dưới triều vua Lê Kính Tông. Năm 1628, con trai thứ hai của ông là Binh bộ Thượng thư Nguyễn Khải đã mở rộng quy mô. Cụm #di tích rộng khoảng 38.000m², gồm đền thờ và lăng mộ, bố trí theo kiểu "nội công, ngoại quốc" với hai vòng thành: thành đất bên ngoài và thành đá bên trong (rộng 16.000m²). Bên trong thành nội là các công trình gỗ hình chữ Công, Tam, Nhị, Nhất, tiêu biểu cho kiến trúc thời Hậu Lê.
Con đường vào khu nội viên lát đá tảng, hai bên có hàng tượng chó, ngựa, voi đá và thần hộ pháp. Hai tấm bia đá rộng hơn 2,5m đặt đối xứng, một tấm được đục từ nguyên khối với kỹ thuật tinh xảo. Trong khuôn viên còn có giếng cổ trang trí tinh tế. Cổng vào dạng mái vòm khắc ba chữ "Tướng công môn". Tường thành đá cao gần 2m, rộng 1,5m, dài gần 1km, nhưng một phần đã bị tháo dỡ làm cầu cống.
Mới đây, UBND tỉnh #Thanh Hóa phê duyệt dự án khai quật #khảo cổ tổng thể di tích với tổng mức đầu tư gần 8,8 tỷ đồng. Mục tiêu là bổ sung tư liệu khoa học để xác định giá trị, phạm vi, cấu trúc di tích, phục vụ bảo tồn và phát huy giá trị trong tương lai. Đây là một trong những di tích #lịch sử quan trọng, gắn liền với danh nhân văn hóa #Nguyễn Văn Nghi, người thầy của hai đời vua Lê.
