Trong bối cảnh xã hội ngày càng phát triển, yêu cầu về một nền công vụ #liêm chính, #minh bạch trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, liêm chính không thể chỉ dựa vào ý thức cá nhân mà cần có cơ chế hữu hiệu để tạo ra và duy trì nó. Đây là vấn đề được dư luận đặc biệt quan tâm, nhất là khi công cuộc phòng #chống tham nhũng đang được đẩy mạnh.
Theo từ điển tiếng Việt, "liêm" có nghĩa là không tham lam, trong sạch; "chính" là ngay thẳng, đúng đắn. Ghép lại, liêm chính là "trong sạch và ngay thẳng". Nhưng hiểu một cách toàn diện hơn, liêm chính là việc tuân thủ các quy tắc, chuẩn mực chung của xã hội, đặc biệt trong thực thi công vụ. Nó là nền tảng của đạo đức công vụ, giúp xây dựng một hệ thống "miễn dịch" trước tham nhũng, tiêu cực.
Ngay từ những ngày đầu thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch #Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh: "các cơ quan của Chính phủ từ toàn quốc đến các làng đều là công bộc của dân". Người đề cao sự thanh liêm, đạo đức của cán bộ, nhưng cũng cho thấy cần có cơ chế kiểm soát quyền lực hiệu quả. Trong thư gửi UBND các cấp ngày 17/10/1945, Người đã cảnh báo về nguy cơ thoái hóa nếu không giữ được liêm chính.
Thực tế những năm qua cho thấy, tham nhũng không chỉ gây thất thoát tài sản nhà nước mà còn làm mất niềm tin của nhân dân. Hàng loạt cán bộ bị xử lý kỷ luật, vướng vòng lao lý vì không giữ được liêm chính. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách: phải xây dựng cơ chế để ngăn ngừa vi phạm từ gốc, thay vì chỉ xử lý hậu quả.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước #Tô Lâm đã chỉ rõ: "xây dựng thể chế để không tạo ra tham nhũng". Đây là bước chuyển từ tư duy xử lý hậu quả sang phòng ngừa chủ động. #chuyển đổi số được xem là công cụ quan trọng để thực hiện điều này. Khi các quy trình hành chính được số hóa, mọi hoạt động công vụ đều để lại dấu vết số, có thể kiểm tra, giám sát bằng dữ liệu.
Việc gắn chuyển đổi số với phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là một bước tiến mới. Thay vì chờ sai phạm xảy ra rồi xử lý, các hệ thống dữ liệu có thể cảnh báo sớm những dấu hiệu bất thường trong quản lý tài sản, đầu tư, đấu thầu hoặc công tác cán bộ. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro, ngăn chặn thất thoát từ gốc.
Một Chính phủ liêm chính trước hết phải là Chính phủ minh bạch. Minh bạch trong quản lý ngân sách, đầu tư công, tài sản công, đất đai là điều kiện để nhân dân thực hiện quyền giám sát. Dữ liệu số giúp nâng cao khả năng công khai thông tin, tạo điều kiện cho người dân, doanh nghiệp và các cơ quan giám sát tiếp cận thông tin thuận lợi, hạn chế nguy cơ lợi dụng quyền lực để trục lợi cá nhân.
Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ. Yếu tố quyết định vẫn là ý thức trách nhiệm, bản lĩnh chính trị và đạo đức công vụ của mỗi cán bộ, đảng viên. Nhưng liêm chính không thể chỉ dựa vào phấn đấu cá nhân. Cần có cơ chế đãi ngộ xứng đáng để cán bộ yên tâm công tác, đồng thời có chế tài nghiêm minh để ngăn ngừa vi phạm. Đánh giá cán bộ cần công bằng, dựa trên kết quả thực tế và lợi ích của nhân dân.
Trong kỷ nguyên số, xây dựng cán bộ liêm chính và Chính phủ liêm chính là nhiệm vụ của toàn hệ thống chính trị. Chuyển đổi số tạo ra công cụ hữu hiệu để kiểm soát quyền lực, nhưng sự liêm chính phải xuất phát từ nhận thức và hành động của con người. Đây là con đường để củng cố niềm tin xã hội, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và tạo động lực phát triển bền vững.
Bài học từ lời dạy của Bác Hồ vẫn còn nguyên giá trị. Muốn có liêm chính, phải có cơ chế để tạo ra liêm chính. Đó là thông điệp xuyên suốt của bài viết, là lời nhắn nhủ tới mỗi cán bộ, công chức trong công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền, vì dân, do dân, vì dân.
