Giữa cái nắng gần 40 độ C của miền Trung, những người lính thuộc #Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ 589 vẫn miệt mài làm việc tại nghĩa trang liệt sĩ Ba Dốc, xã Nam Trạch, tỉnh Quảng Trị. Họ đang thực hiện sứ mệnh thiêng liêng: lấy mẫu ADN để xác định danh tính cho các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh.
Nghĩa trang Ba Dốc hiện là nơi an nghỉ của 3.126 liệt sĩ, nhưng trong số đó có tới 1.320 phần mộ vẫn chưa xác định được danh tính. Việc lấy mẫu ADN lần này nằm trong khuôn khổ "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" - một nỗ lực lớn của Nhà nước nhằm tri ân những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Đầu tháng 7, gió Lào thổi rát mặt, các chiến sĩ của Đội 589 bắt đầu công việc. Quy trình được thực hiện bài bản: khai quật, lấy mẫu sinh phẩm và hoàn mộ. Trước mỗi ngôi mộ, Thượng tá Nguyễn Thanh Bình - Đội trưởng Đội 589 - đều thắp hương làm lễ, thể hiện lòng thành kính. "Toàn bộ quy trình lấy mẫu được thực hiện theo quy chuẩn kỹ thuật, từ xác định vị trí, lấy mẫu, bảo quản, niêm phong đến cập nhật dữ liệu và bàn giao, nhằm bảo đảm tính khoa học, chính xác và trang nghiêm", ông chia sẻ.
Thiếu tá Đinh Xuân Khánh dùng máy cắt để mở phần chân mộ. Anh cho biết: "Đường cắt phải đều, thẳng và đúng vị trí để giữ nguyên kết cấu ngôi mộ sau khi hoàn lại". Sau đó, một khung nâng bằng sắt gắn ròng rọc được đưa vào để nhấc khối bê tông lên, giúp giảm sức lao động và hạn chế tác động đến mộ. Khi phần mộ được mở, các chiến sĩ cẩn trọng đưa tiểu đựng hài cốt ra ngoài và chuyển đến khu vực lấy mẫu.
Tại khu vực lấy mẫu, nhân viên y tế mặc áo bảo hộ, đeo găng tay, mở tiểu và lựa chọn những mẫu hài cốt còn đủ điều kiện để giám định #ADN. Các mẫu sau đó được ghi mã số, bảo quản cẩn thận và chuyển đến cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Y tế để phân tích. Mỗi phần mộ đều được ghi lại đầy đủ bằng hình ảnh và thông tin ở tất cả các công đoạn, từ khai quật đến hoàn mộ. Những dữ liệu này được số hóa để phục vụ quản lý và đối chiếu sau này.
Làm việc dưới cái nắng như đổ lửa, hơi nóng từ nền bê tông hắt lên, Thiếu tá Nguyễn Quốc Hoàn phải đội mũ, quấn khăn kín mặt. Gần 11h trưa, khi nhiệt độ ngoài trời lên tới gần 40 độ C, các chiến sĩ vẫn hoàn thổ từng phần mộ, trả lại nguyên trạng ban đầu. Khu vực xung quanh được thu dọn sạch sẽ và thắp nén hương trước khi kết thúc buổi lấy mẫu. Áo của những người lính ướt sũng mồ hôi.
Đại úy Đinh Xuân Sửu, thành viên Đội 589, chia sẻ: "Dù thời tiết nắng nóng khắc nghiệt, chúng tôi luôn làm việc với sự cẩn trọng, trách nhiệm và lòng biết ơn đối với các anh hùng liệt sĩ. Được góp một phần công sức vào hành trình trả lại tên cho các liệt sĩ còn thiếu thông tin là niềm vinh dự của mỗi cán bộ, chiến sĩ".
Sau khi hoàn tất phân tích, mẫu ADN sẽ được bàn giao trở lại Đội 589 để hoàn trả vào phần mộ của liệt sĩ. Hành trình này không chỉ giúp xác định danh tính cho những người đã khuất, mà còn mang lại niềm an ủi cho thân nhân các gia đình liệt sĩ, những người đã chờ đợi hàng chục năm để biết được nơi an nghỉ cuối cùng của người thân. Đây là một trong những nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc Việt Nam.
Với sự hỗ trợ của khoa học công nghệ, đặc biệt là #công nghệ ADN, hy vọng rằng trong tương lai gần, tất cả các liệt sĩ tại #nghĩa trang Ba Dốc sẽ được trả lại tên tuổi. #chiến dịch 500 ngày đêm đang được triển khai trên cả nước, với mục tiêu tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, góp phần hoàn thành tâm nguyện của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta.
Bài viết này thuộc chủ đề #liệt sĩ và #Quảng Trị, ghi nhận những nỗ lực không mệt mỏi của các lực lượng chức năng trong việc tri ân các anh hùng đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
