Từ ngày 23 đến 26-6, Phòng An ninh nội địa (Công an tỉnh Gia Lai) phối hợp với Cục An ninh nội địa (Bộ Công an), Bộ Tư lệnh BĐBP và Công an tỉnh Hà Tĩnh hỗ trợ 7 trường hợp là người dân tộc thiểu số tại các xã Ia Ko và Ia Băng hồi hương từ huyện Bang Yai, tỉnh Nonthaburi (Thái Lan) về địa phương an toàn.
Ám ảnh nơi xứ người
Năm 2023, Yôn (SN 2004, làng Châm Bôm, xã Ia Băng) cùng em trai là Yok (SN 2009) theo cha mẹ vượt biên sang Thái Lan với hy vọng có cơ hội định cư ở nước thứ ba. Thế nhưng, “miền đất hứa” chẳng thấy đâu, chỉ có 4 con người ngày ngày chui lủi trong căn phòng trọ chật hẹp và nỗi thấp thỏm trước các đợt truy quét người nhập cư trái phép. Rồi điều gì đến cũng phải đến. Sáng 29-10-2025, cha mẹ Yôn bị Cảnh sát Thái Lan ập vào phòng trọ bắt giữ.
Yôn kể: “Hôm đó khoảng 5 giờ sáng, em đang đi làm thì Cảnh sát Thái Lan bất ngờ kiểm tra khu trọ và đưa cha mẹ em đi. Cha mẹ em hiện vẫn bị giam tại Trại giam của Cục Di trú Thái Lan (IDC). Những gì em trải qua ở Thái Lan quá tồi tệ, em không bao giờ muốn quay lại đó nữa”.
Trong 7 trường hợp được hỗ trợ hồi hương đợt này, người lớn nhất mới 22 tuổi, nhỏ nhất chỉ 16 tuổi và đều vượt biên từ năm 2023. Ngoài anh em Yôn, anh Rah Lan Soa (SN 2004, làng Tai Glai, xã Ia Ko) cũng có cha đang bị giam tại IDC. Bản thân Soa mắc bệnh ung thư máu, nhưng vì cư trú bất hợp pháp nên không dám đến bệnh viện điều trị. Vì vậy, Soa đã liên hệ với Công an tỉnh, mong được hỗ trợ trở về Việt Nam để có cơ hội được điều trị bệnh.
Còn chị Rơ Mah H’Kưm (SN 2006, ở làng Hra, xã Ia Ko) rời quê cùng em trai khi mới 16 tuổi, nay H’Kưm đã bước sang tuổi 20. Sau khi H’Kưm rời đi, dù nhiều người ngăn cản, cha mẹ cô cũng bán rẫy, đưa tiền cho môi giới rồi dắt díu nhau sang Thái Lan. Là lao động “chui”, gần 4 năm qua, H’Kưm gắng gượng làm việc với thu nhập ít ỏi để trang trải cuộc sống. Nhưng rồi không thể gồng gánh nổi nữa, cô tìm cách trở về quê.
Nhắc lại ngày rời làng vì mơ về cuộc sống giàu sang, H’Kưm tiếc nuối: “Lúc đó em còn nhỏ, không hiểu gì cả. Em chỉ biết lên xe rồi đi theo người ta. Nhưng những năm sống ở Thái Lan, em áp lực lắm. Đi làm lúc nào cũng lo bị Cảnh sát bắt. Thu nhập ít ỏi chỉ đủ trả tiền thuê phòng và sống qua ngày. Giờ em chỉ thương cha mẹ tuổi đã cao, lao động vất vả. Em chỉ ước một ngày cha mẹ cũng được trở về để đoàn tụ như trước”.
Quê hương - nơi để trở về
Xót xa trước việc đồng bào bị #lua-dao phỉnh, lôi kéo vượt biên rồi phải chịu cảnh khốn khó nơi đất khách, Thượng tá Phan Thanh Hải - Phó Trưởng Phòng An ninh nội địa (Công an tỉnh) luôn trăn trở tìm cách đưa bà con trở về quê hương. Thành thạo tiếng Jrai, anh đã trực tiếp kết nối, hỗ trợ nhiều trường hợp hồi hương, trong đó có 4 trong số 7 trường hợp trở về đợt này.
Theo Thượng tá Phan Thanh Hải, hầu hết trường hợp đều xuất cảnh trái phép thông qua các đối tượng môi giới với chi phí 20-30 triệu đồng/người. Các đối tượng này lợi dụng mạng xã hội để tuyên truyền, lôi kéo, vẽ ra viễn cảnh về cuộc sống sung túc. Nhiều người sang Thái Lan với hy vọng có thu nhập cao hoặc chờ phỏng vấn để được định cư ở nước thứ 3. “Tuy nhiên, trong thời gian cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, họ không có việc làm ổn định, cuộc sống thiếu thốn, thường xuyên phải lẩn tránh sự kiểm tra của lực lượng chức năng sở tại và đối mặt với nhiều rủi ro. Qua công tác nắm tình hình, chúng tôi xác định có một số đối tượng chống đối, FULRO lưu vong tại Thái Lan đã tham gia móc nối, lôi kéo người dân xuất cảnh trái phép” - Thượng tá Phan Thanh Hải cho biết.
Đón 2 cháu ngoại trở về, bà Xuem cứ ôm mãi Yôn và Yok mà khóc, như thể vẫn chưa tin vào mắt mình. “Lúc tụi nó đi còn nhỏ xíu, giờ đã cao lớn thế này rồi. Tội nghiệp 2 đứa, về được là mừng rồi. Giờ tôi chỉ mong con gái, con rể không còn bị giam, sớm được trở về đoàn tụ với gia đình” - bà Xuem nghẹn ngào. Ngồi nhìn căn nhà cũ của gia đình, H’Kưm chia sẻ: “Cũng may còn ít rẫy bố mẹ chưa bán hết và vẫn còn căn nhà cũ. Em sẽ cố gắng để ổn định cuộc sống trên quê hương mình”.
Hành trình hồi hương khép lại những tháng ngày tha hương đầy nước mắt, đồng thời mở ra cơ hội làm lại cuộc đời cho những người từng lạc lối. Tuổi trẻ có thể bắt đầu lại, nhưng những năm tháng đã đánh mất nơi đất khách sẽ mãi là lời cảnh tỉnh đối với những ai vẫn nuôi giấc mơ về “miền đất hứa”. Câu chuyện của Yôn, Yok, Rah Lan Soa và H’Kưm là những bài học xương máu cho cộng đồng về hiểm họa của việc #nhap-cu-trai-phep. Các cơ quan chức năng khuyến cáo người dân không nên nghe theo lời dụ dỗ của #moi-gioi để vượt biên trái phép, bởi hệ lụy vô cùng nặng nề. Đặc biệt, đồng bào dân tộc thiểu số cần được tuyên truyền nhiều hơn về các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tại địa phương, tránh sa vào bẫy của những kẻ xấu. Hành trình hồi hương lần này thành công nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa #cong-an và #bien-phong, mở ra hy vọng cho những người còn đang mắc kẹt nơi xứ người.
