Hành trình 54 năm tìm lại danh tính liệt sĩ nhờ công nghệ ADN
Ngày 24/6, Công an tỉnh Thanh Hóa công bố kết quả giám định ADN xác định danh tính hài cốt tại phần mộ số 52, hàng 2, lô B, khu B, Nghĩa trang Liệt sĩ Ngã Bảy - Phụng Hiệp (TP Cần Thơ) là liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát, quê xã Minh Dân, tỉnh Thanh Hóa. Đây là kết quả sau 54 năm gia đình ông kiên trì tìm kiếm, và cũng là minh chứng cho sức mạnh của #công-nghệ trong việc kết nối quá khứ với hiện tại.
Liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát sinh năm 1952, từng là Trung đội phó chiến đấu tại chiến trường Nam Bộ và hy sinh ngày 20/10/1972 khi mới 20 tuổi. Do phần mộ không có đầy đủ thông tin, gia đình nhiều năm không biết nơi ông yên nghỉ. Mọi nỗ lực tìm kiếm trước đây đều vô vọng, cho đến khi chiến dịch thu mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ do Công an tỉnh Thanh Hóa triển khai năm 2025 mở ra hy vọng mới.
Bước ngoặt đến từ việc thu thập mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ và đối sánh với các mẫu hài cốt chưa xác định danh tính. Kết quả giám định đã khép lại hành trình tìm kiếm kéo dài hơn nửa thế kỷ, mang lại niềm an ủi cho gia đình. Theo Công an tỉnh Thanh Hóa, mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát nằm trong hơn 37.000 mẫu được thu nhận để xây dựng cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Đến nay, địa phương đã xác định được danh tính 8 liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN.
Không chỉ riêng trường hợp của liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát, #ADN còn giúp xác định danh tính liệt sĩ Trịnh Văn Hai, quê huyện Hậu Lộc, hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ và được an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Cơ, tỉnh Gia Lai. Sau nhiều năm tìm kiếm không có kết quả, gia đình ông được lấy mẫu ADN trong đợt cao điểm do Công an tỉnh Thanh Hóa triển khai. Kết quả đối sánh đã giúp người thân biết được nơi an nghỉ của liệt sĩ, hoàn thành mong nguyện còn dang dở của người mẹ trước khi qua đời. Một trường hợp khác là liệt sĩ Trịnh Quang Lâm, sinh năm 1952, quê xã Nga An, cũng được xác định danh tính thông qua giám định ADN.
Các lực lượng chức năng đang đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Trong đó, Bộ Công an triển khai cao điểm thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ, trong khi Bộ Quốc phòng thực hiện chiến dịch 500 ngày đêm nhằm đẩy nhanh tiến độ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Hiện cả nước còn hơn 330.000 liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ, kết nối với dữ liệu dân cư và ứng dụng công nghệ giám định được kỳ vọng sẽ mở thêm cơ hội đưa tên tuổi trở lại với những phần mộ còn khuyết danh.
Chiến dịch này không chỉ có ý nghĩa nhân văn sâu sắc mà còn thể hiện sự tiến bộ của #giải-mã gen và công nghệ sinh học tại Việt Nam. Nhờ sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng, hàng nghìn gia đình liệt sĩ đã có thể an tâm khi biết được nơi yên nghỉ của người thân. Câu chuyện của liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát là một trong những minh chứng rõ nét nhất cho sức mạnh của #phân-tích dữ liệu và lòng kiên trì của con người.
Việc xác định danh tính liệt sĩ sau 54 năm nhờ ADN không chỉ là niềm vui cho gia đình ông mà còn là động lực để các cơ quan chức năng tiếp tục nỗ lực hơn nữa. Trong tương lai, với sự hỗ trợ của #trí-tuệ-nhân-tạo và các công nghệ tiên tiến, hy vọng sẽ ngày càng có nhiều liệt sĩ được trả lại danh tính, góp phần hoàn thành nghĩa vụ tri ân của dân tộc đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do.
