Giá xăng dầu sắp về mức cũ trước xung đột Trung Đông
Sau thời gian biến động mạnh do ảnh hưởng bởi xung đột địa chính trị ở khu vực Trung Đông, giá xăng dầu ở nước ta đã giảm mạnh. Hiện, giá xăng E5 RON92 ở mức 20.126 đồng/lít, xăng E10 RON95-III là 20.753 đồng/lít, dầu diesel có giá 23.534 đồng/lít và dầu mazut ở mức 16.680 đồng/kg.
Tính từ mức đỉnh ghi nhận ngày 24/3, giá xăng E5 RON92 đã giảm 9.988 đồng/lít và xăng E10 RON95-III giảm 10.667 đồng/lít. Trong khi giá dầu diesel từ mức đỉnh 44.788 đồng/lít (3/4), nay đã giảm 21.254 đồng/lít.
Còn so với mức giá ở kỳ điều hành ngày 26/2 (trước khi xảy ra xung đột ở Trung Đông), hiện dầu diesel vẫn cao hơn 4.255 đồng/lít, xăng E5 cao hơn 603 đồng/lít và xăng E10 cao hơn 933 đồng/lít.
Theo các chuyên gia, ngoài phụ thuộc vào yếu tố giá thế giới, giá xăng dầu ở nước ta giảm mạnh từ mức đỉnh còn bởi hầu hết các loại thuế xăng dầu đều đã giảm về 0 sau khi xảy ra xung đột ở khu vực Trung Đông.
Cụ thể, theo Nghị quyết 72, từ 9/3 đến hết ngày 30/4, thuế suất nhập khẩu ưu đãi (MFN)được giảm từ 10% xuống 0% với xăng động cơ không pha chì và các nguyên liệu pha chế xăng. Thuế suất MFN cũng được giảm từ 7% xuống 0% đối với các mặt hàng nhiên liệu diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu động cơ máy bay và kerosine.
Ngoài ra, một số nguyên liệu hóa dầu như xylen, condensate, p-xylen được giảm thuế từ 3% xuống 0%, còn hydrocarbon mạch vòng loại khác giảm từ 2% xuống 0%.
Ngày 30/4, Chính phủ ban hành Nghị quyết 25 kéo dài thời hạn áp dụng của Nghị định số 72 đến hết ngày 30/6/2026.
Bên cạnh đó, Thủ tướng cũng ban hành Quyết định 482 trong trường hợp cần thiết vì lợi ích quốc gia. Cụ thể, từ 24h ngày 26/3 đến hết 15/4, thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu bay được giảm về 0 đồng/lít; các mặt hàng này không phải kê khai, nộp thuế giá trị gia tăng nhưng vẫn được khấu trừ đầu vào. Thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng cũng được điều chỉnh từ mức 8-10% về 0%.
Ngày 12/4, Quốc hội chính thức thông qua nghị quyết về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng (VAT), thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16/4 đến hết 30/6/2026, các mức thuế với mặt hàng xăng dầu được giảm về 0. Các mặt hàng xăng dầu thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế VAT, nhưng được khấu trừ thuế VAT đầu vào.
Điều này đồng nghĩa, sau ngày 30/6, các nghị quyết hết hiệu lực thi hành, nhiều loại thuế xăng dầu sẽ được khôi phục về mức cũ.
Có nên tiếp tục giảm thuế hay khôi phục về mức cũ?
Trước đó, giá mỗi lít xăng, dầu được cấu thành từ: giá CIF nhập khẩu xăng dầu thành phẩm (neo theo giá Platts Singapore), thuế tiêu thụ đặc biệt (10% với xăng RON95, xăng sinh học E5 RON92 là 8%, không áp dụng với dầu), thuế nhập khẩu 10%, thuế giá trị gia tăng (VAT) 8% và thuế bảo vệ môi trường 1.000-2.000 đồng.
Trao đổi với VietNamNet về việc các mức thuế đối với mặt hàng xăng dầu sẽ được khôi phục về mức cũ sau ngày 30/6, ông Nguyễn Tiến Thoả, Chủ tịch Hội Thẩm định giá Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) cho rằng các dự báo hiện nay chưa đủ cơ sở để khẳng định xu hướng giảm của giá xăng dầu thế giới sẽ duy trì ổn định trong dài hạn. Trong khi Việt Nam vẫn đang kiên định mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và thúc đẩy chuyển đổi sang sử dụng năng lượng xanh.
Vì vậy, theo ông, trước mắt nên duy trì chính sách giảm thuế đối với xăng dầu thêm một thời gian để theo dõi diễn biến thị trường thế giới. Khi giá xăng dầu thực sự ổn định trong thời gian dài thì xem xét khôi phục các sắc thuế. Tuy nhiên, việc khôi phục cần được thực hiện theo lộ trình, tránh điều chỉnh đột ngột.
Ông Nguyễn Tiến Thoả nhấn mạnh, thuế hiện chiếm hơn 30% trong cơ cấu giá xăng dầu. Vì vậy, nếu khôi phục đồng loạt các sắc thuế ngay sau ngày 30/6, giá bán lẻ xăng dầu có thể tăng mạnh. Điều này không chỉ làm gia tăng chi phí đầu vào của doanh nghiệp, mà còn ảnh hưởng đến sức mua và chi tiêu của người dân, trong bối cảnh Chính phủ đang triển khai nhiều giải pháp thúc đẩy tiêu dùng và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
"Nếu khôi phục thuế ngay lập tức, việc thực hiện các mục tiêu tăng trưởng kinh tế có thể gặp nhiều khó khăn", ông Thoả nhận định.
Cùng quan điểm, TS Nguyễn Tú Anh, Giám đốc nghiên cứu chính sách vĩ mô, Trung tâm Green-X (Đại học VinUni) cho rằng việc khôi phục các loại thuế xăng dầu nên được thực hiện từng bước thay vì trở lại mức cũ ngay lập tức.
Theo ông, cơ quan quản lý có thể cân nhắc khôi phục trước khoảng 50% mức thuế đã giảm. Trường hợp giá xăng dầu thế giới tiếp tục giảm và ổn định thì tính đến phương án khôi phục hoàn toàn các loại thuế như trước đây. Bởi, việc khôi phục thuế theo lộ trình sẽ giúp hạn chế các cú sốc giá đối với doanh nghiệp và thị trường. Khi có lộ trình rõ ràng, doanh nghiệp cũng chủ động hơn trong việc xây dựng kế hoạch sản xuất và kinh doanh.
Song, ông cũng lưu ý việc duy trì giảm thuế trong thời gian dài sẽ làm giảm nguồn thu ngân sách nhà nước. Trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh đầu tư công để hỗ trợ tăng trưởng, việc từng bước khôi phục các sắc thuế với xăng dầu là cần thiết nhằm bảo đảm nguồn lực cho ngân sách.
"Doanh nghiệp và người tiêu dùng đều mong muốn tiếp tục được hưởng chính sách giảm thuế vì điều này giúp giảm chi phí và hỗ trợ tiêu dùng. Tuy nhiên, cần cân bằng lợi ích giữa các bên, vừa tránh tạo cú sốc cho nền kinh tế, vừa không gây áp lực quá lớn lên ngân sách nhà nước", ông Tú Anh nhấn mạnh.
