Trong bối cảnh tỷ số giới tính khi sinh tại Việt Nam đang ở mức 111,4 bé trai/100 bé gái (năm 2024), vượt xa ngưỡng cân bằng 104-106, #BộYtế đã đưa ra đề xuất đáng chú ý: các địa phương có thể xem xét miễn giảm #học phí, hỗ trợ bảo hiểm y tế học sinh, sữa học đường và các hình thức khuyến khích khác cho #gia đình sinh 2 con gái. Đây là một phần trong dự thảo Thông tư hướng dẫn chính sách khuyến khích, khen thưởng, hỗ trợ đối với tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số.
Theo đề xuất, các gia đình thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo sẽ được ưu tiên hỗ trợ. Mục tiêu là tạo động lực để các gia đình không phân biệt giới tính, đồng thời giảm áp lực lên tình trạng #mấtcânbằnggiớitính đang ngày càng nghiêm trọng.
Thực trạng đáng báo động
Số liệu từ Cục Thống kê cho thấy, tỷ số giới tính khi sinh ở Việt Nam duy trì ở mức gần 110 bé trai/100 bé gái trong giai đoạn 2021-2024. Riêng năm 2024, con số này là 111,4. Một số tỉnh phía Bắc ghi nhận tỷ số lên tới gần 120 bé trai/100 bé gái, trong khi khu vực phía Nam tiệm cận mức cân bằng hơn.
Theo #UNFPA, nếu không được kiểm soát, tình trạng này sẽ dẫn đến hệ lụy nghiêm trọng: dư thừa nam giới trong độ tuổi kết hôn. Dự báo đến năm 2034, Việt Nam sẽ có khoảng 711.700 nam giới nhiều hơn nữ giới trong nhóm tuổi 20-39. Con số này có thể lên tới 1,3 triệu người vào năm 2049, gây ra sức ép hôn nhân, bạo lực giới, buôn người và các vấn đề xã hội khác.
Những mô hình khuyến khích đã có hiệu quả
Bộ Y tế dẫn chứng một số địa phương đã triển khai thành công các chính sách tương tự. Tây Ninh đưa tiêu chí kiểm soát #mất cân bằng giới tính vào hương ước, quy ước, khen thưởng 448 ấp với tổng kinh phí hơn 1,3 tỷ đồng trong 2 năm 2023-2024. Hưng Yên biểu dương hơn 100 gia đình sinh con gái chăm ngoan, học giỏi. Hải Phòng tuyên dương các gia đình sinh con gái thành đạt, mỗi gia đình 5 triệu đồng.
Những mô hình này bước đầu đã thay đổi nhận thức về #bình đẳng giới, nhưng tốc độ giảm tỷ số giới tính khi sinh vẫn rất chậm. Sau 7 năm (2017-2024), Việt Nam chỉ giảm được 0,7 điểm phần trăm, cho thấy thách thức lớn trong việc đạt mục tiêu dưới 109 bé trai/100 bé gái vào năm 2030 và dưới 107 vào năm 2035.
Giải pháp đồng bộ từ chính sách đến cộng đồng
Đề xuất miễn giảm học phí cho gia đình sinh 2 con gái là một bước đi cụ thể, nhưng các chuyên gia cho rằng cần kết hợp nhiều giải pháp đồng bộ: tăng cường truyền thông về bình đẳng giới, nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi, hỗ trợ kinh tế cho gia đình sinh con gái, và đưa nội dung này vào hương ước, quy ước của thôn, xã. #bìnhđẳnggiới và #chínhsáchdânsố cần được thực thi một cách quyết liệt hơn.
Bên cạnh đó, các địa phương cần căn cứ vào tình hình thực tế để quyết định mức hỗ trợ phù hợp, tránh tạo ra gánh nặng ngân sách nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả. Việc khen thưởng các tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số cũng là động lực quan trọng.
Đề xuất này đang nhận được sự quan tâm lớn từ dư luận, bởi nó không chỉ giải quyết vấn đề mất cân bằng giới tính mà còn góp phần nâng cao vị thế của phụ nữ và trẻ em gái trong xã hội. #giađìnhsinh2congái sẽ được hỗ trợ thiết thực, từ học phí đến y tế, tạo điều kiện cho các em phát triển toàn diện.
