Ngày 16/7, #Bộ Y tế công bố dự thảo Thông tư mới hướng dẫn chính sách khuyến khích, khen thưởng và hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật cho các địa phương thực hiện tốt công tác #dân số. Điểm nổi bật là phạm vi chính sách được mở rộng, nhằm duy trì #mức sinh thay thế, giảm mất cân bằng giới tính khi sinh, nâng cao chất lượng dân số và thích ứng với #già hóa dân số.
Cục Dân số đề xuất địa phương mở rộng đối tượng khen thưởng, hỗ trợ tiền/hiện vật cho phụ nữ sinh con, sinh đủ 2 con ngoài 3 nhóm đối tượng quy định trong Luật Dân số; hỗ trợ tiền hoặc hiện vật cho phụ nữ mang thai; hỗ trợ tài chính hằng tháng cho trẻ đến đủ 12 tháng, 24 tháng hoặc 36 tháng tuổi; hỗ trợ chi phí ăn trưa cho trẻ mầm non...
Đối với tập thể, dự thảo đề xuất khen thưởng các xã có từ 60% phụ nữ sinh đủ 2 con trở lên, đồng thời cho phép địa phương lựa chọn khen thưởng một lần hoặc khi duy trì thành tích liên tục trong 3 năm hoặc 5 năm. Dự thảo cũng khuyến khích các địa phương có chính sách hỗ trợ gia đình sinh hai con một bề là gái và #trẻ em gái ở vùng khó khăn bằng nhiều hình thức như miễn, giảm học phí, hỗ trợ bảo hiểm y tế, sữa học đường, hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế... nhằm giảm mất cân bằng giới tính khi sinh.
Báo cáo tổng kết 5 năm thực hiện Thông tư 01/2021 cho thấy nhiều tỉnh, thành đã chủ động ban hành chính sách hỗ trợ. Tây Ninh khen thưởng 99 xã, phường đạt tỷ lệ cao các cặp vợ chồng sinh đủ hai con với tổng kinh phí gần 20 tỷ đồng, đồng thời hỗ trợ phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Riêng năm 2025 có hơn 4.500 phụ nữ được nhận hỗ trợ với tổng kinh phí hơn 4,5 tỷ đồng. Đồng Nai hỗ trợ hơn 6.000 phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, tổng số tiền hơn 6 tỷ đồng. Hải Phòng kết hợp khen thưởng các xã đạt tỷ lệ sinh đủ hai con và hỗ trợ phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi với tổng kinh phí hơn 1,1 tỷ đồng.
Tuy nhiên, Cục Dân số đánh giá chính sách hiện hành còn hạn chế. Tại nhiều đô thị có chi phí sinh hoạt cao như Đồng Nai, Tây Ninh, mức hỗ trợ dành cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi chỉ khoảng 450.000-1.000.000 đồng/người, chưa đủ sức tác động đến quyết định sinh con trong bối cảnh chi phí nuôi dạy trẻ ngày càng tăng. Dự thảo không đề cập đến TPHCM, Hà Nội, những nơi có mức sinh xuống thấp. Bên cạnh đó, nhiều tiêu chí khen thưởng tập thể trước đây gắn với mục tiêu 'không sinh con thứ ba' cũng không còn phù hợp khi Luật Dân số mới đã bỏ quy định mỗi cặp vợ chồng chỉ sinh một hoặc hai con.
Đề xuất hỗ trợ tiền hằng tháng cho trẻ đến 3 tuổi được kỳ vọng sẽ giúp các gia đình giảm bớt gánh nặng tài chính, khuyến khích sinh đủ hai con, góp phần duy trì mức sinh thay thế và thích ứng với già hóa dân số. Các chuyên gia cho rằng, bên cạnh hỗ trợ tiền mặt, cần có các chính sách đồng bộ như nhà ở xã hội, giáo dục, y tế để tạo môi trường thuận lợi cho việc nuôi dạy trẻ. Việc mở rộng diện #hỗ trợ sinh con cũng là tín hiệu tích cực, thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đến vấn đề #dân số và phát triển bền vững.
Để chính sách đi vào cuộc sống, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành và địa phương trong việc xây dựng cơ chế, huy động nguồn lực và giám sát thực hiện. Dự thảo Thông tư đang được lấy ý kiến góp ý, dự kiến sẽ hoàn thiện và ban hành trong thời gian tới, hứa hẹn mang lại những thay đổi tích cực cho công tác dân số nước nhà.
