Trong quá trình xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, Bộ Nội vụ đã nhận được nhiều ý kiến cho rằng quy định thời hạn tối đa 12 tháng đối với giấy ủy quyền nhận lương hưu, trợ cấp BHXH chưa thực sự phù hợp với quy định của pháp luật dân sự. Theo đó, pháp luật dân sự không giới hạn thời gian ủy quyền nếu các bên có thỏa thuận, và việc áp dụng quy định cứng nhắc này đã gây ra không ít khó khăn cho người hưởng, đặc biệt là người cao tuổi, người có sức khỏe yếu hoặc sinh sống xa địa điểm chi trả.
Hai phương án được đề xuất
Trên cơ sở thực tiễn và các ý kiến đóng góp, #BộNộiVụ đã đưa ra hai phương án để lấy ý kiến rộng rãi. Phương án thứ nhất là bỏ quy định giấy ủy quyền chỉ có hiệu lực tối đa 12 tháng như hiện nay; việc ủy quyền sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật dân sự. Nếu áp dụng phương án này, cơ quan BHXH sẽ quản lý người hưởng thông qua việc kết nối, chia sẻ dữ liệu với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, đồng thời phối hợp xác minh thông tin để bảo đảm chi trả đúng đối tượng, đúng quy định. Phương án thứ hai là giữ nguyên quy định hiện hành về thời hạn tối đa 12 tháng đối với giấy ủy quyền.
Thực tế triển khai và những bất cập
Trước đó, trong quá trình góp ý dự thảo luật, Sở Nội vụ các địa phương như #HàNội, Thái Nguyên và Ninh Bình đã đề xuất sửa đổi quy định này. Theo các địa phương, người hưởng BHXH nên được ủy quyền bằng văn bản cho người khác thực hiện các thủ tục liên quan đến BHXH. Riêng việc nhận lương hưu, trợ cấp BHXH và các chế độ khác thì thời hạn ủy quyền nên được thực hiện theo quy định của Bộ luật Dân sự. Các địa phương cho rằng việc sửa đổi sẽ tạo thuận lợi hơn cho người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH, nhất là người cao tuổi, người có sức khỏe yếu hoặc sinh sống xa địa điểm chi trả.
Trao đổi với VietNamNet, một lãnh đạo BHXH tỉnh Thái Nguyên cho biết trước đây việc ủy quyền nhận lương hưu và trợ cấp BHXH không bị giới hạn thời gian như hiện nay. Do đó, khi quy định thời hạn ủy quyền chỉ còn 12 tháng, người hưởng phải thực hiện lại thủ tục sau mỗi năm. "Theo phản ánh của người dân, việc phải làm lại giấy ủy quyền sau mỗi 12 tháng gây không ít khó khăn, nhất là đối với người cao tuổi, sức khỏe yếu hoặc sinh sống xa nơi thực hiện thủ tục", vị lãnh đạo này cho biết.
Theo ông, trong quá trình triển khai, BHXH địa phương vẫn hướng dẫn người dân thực hiện đúng quy định pháp luật về ủy quyền. Tuy nhiên, cơ quan BHXH cũng ghi nhận những bất cập phát sinh từ thực tế và sẽ có kiến nghị trong quá trình sửa đổi, hoàn thiện chính sách. "Quá trình thực hiện đã phát sinh những khó khăn nhất định cho người hưởng. Đây là vấn đề chúng tôi ghi nhận trong thực tiễn triển khai", lãnh đạo BHXH tỉnh Thái Nguyên nói.
Giải pháp linh hoạt cho người yếu thế
Đối với những trường hợp người hưởng tuổi cao, sức khỏe suy giảm hoặc không còn khả năng tự thực hiện thủ tục, đại diện BHXH tỉnh Thái Nguyên cho biết việc xác lập giấy ủy quyền thuộc thẩm quyền của cơ quan tư pháp, trung tâm phục vụ hành chính công hoặc tổ chức công chứng. Theo đó, BHXH tỉnh đã chủ động phối hợp, đề nghị UBND các xã, phường và trung tâm phục vụ hành chính công hỗ trợ linh hoạt đối với các trường hợp đặc biệt. "Đối với người không thể đi lại, ốm đau nằm một chỗ hoặc gặp khó khăn về sức khỏe, tinh thần, chúng tôi đề nghị các cơ quan có thẩm quyền xem xét thực hiện thủ tục tại nhà, tránh tình trạng cứng nhắc yêu cầu người dân phải trực tiếp đến trung tâm phục vụ hành chính công", vị lãnh đạo cho biết.
Ông cũng cho hay, từ tháng 4 đến nay, trước thời điểm các quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/7, BHXH tỉnh đã phối hợp với đơn vị chi trả và chính quyền cơ sở tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục ủy quyền theo quy định. Mục tiêu là bảo đảm quyền lợi của người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH, đồng thời hạn chế tối đa những vướng mắc phát sinh đối với người cao tuổi, người bệnh và các trường hợp không thể tự đi làm thủ tục.
Nhìn chung, đề xuất của #BHXH và Bộ Nội vụ nhận được sự đồng tình từ nhiều phía, bởi nó thể hiện sự thấu hiểu và quan tâm đến những người yếu thế trong xã hội. Việc bỏ quy định giới hạn thời gian ủy quyền không chỉ giúp giảm bớt thủ tục hành chính mà còn đảm bảo quyền lợi cho người hưởng lương hưu và trợ cấp. Tuy nhiên, cũng có ý kiến lo ngại về khả năng quản lý và kiểm soát đối tượng thụ hưởng. Do đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan để đảm bảo việc thực hiện được hiệu quả, minh bạch.
