Những ngày cuối tháng 6, dưới cái nắng như thiêu đốt, nhiều cánh đồng tại xã Nghi Lộc, #NghệAn trở nên khô cằn. Mặt ruộng nứt toác thành từng rãnh dài, lúa hè thu mới bén rễ đã cháy vàng, quăn lá, héo rũ vì nhiều tuần không được cấp nước. Cảnh tượng này không chỉ diễn ra ở Nghi Lộc mà còn lan rộng ra nhiều địa phương khác trong tỉnh, tạo nên một bức tranh ảm đạm về #hạn hán và #thiếu nước sản xuất.
Anh Hòa, trú xóm Thọ Sơn, xã Nghi Lộc, đứng giữa thửa ruộng hơn 1 sào của gia đình, không giấu được sự lo lắng. Gần một tháng trước, anh đầu tư hơn 600.000 đồng để cày ải, mua giống và phân bón. Khi lúa bước vào giai đoạn đẻ nhánh, hệ thống loa của xóm thông báo dừng bơm vì nguồn nước bị nhiễm mặn. “Ruộng khô trắng, lúa đang héo dần. Chỉ mong có mưa mới cứu được”, anh nói. Không chỉ lúa, nhiều vườn cây ăn quả cũng không chịu nổi đợt #nắng nóng kéo dài. Ông Nguyễn Xuân Hải, cũng ở xóm Thọ Sơn, xót xa nhìn hơn 30 gốc ổi 6 năm tuổi lần lượt héo úa. Những cây ổi từng cho thu hoạch đều đặn, mang về vài triệu đồng mỗi tháng nay chết đứng, nhiều túi bóng bọc quả vẫn còn treo lơ lửng trên những cành cây khô quắt. “Hơn một tháng nay hầu như không có mưa, nắng nóng kéo dài khiến ổi chết dần. Một số cây đã khô hẳn, tôi phải chặt bỏ, gom vào một góc vườn”, ông Hải chia sẻ.
Theo ông Nguyễn Thanh Bình, Trưởng phòng Kinh tế xã Nghi Lộc, vụ hè thu năm nay địa phương gieo cấy hơn 1.200ha lúa. Đến nay, khoảng 270ha đang thiếu nước tưới. Các trạm bơm vẫn được vận hành khi có điều kiện, song nguồn nước ngày càng khan hiếm. Đặc biệt, mực nước sông Cấm xuống thấp làm gia tăng nguy cơ xâm nhập mặn, khiến nhiều thời điểm phải dừng bơm để tránh đưa nước mặn vào đồng ruộng. Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại xã Lam Thành. Trên nhiều cánh đồng, mặt ruộng khô trắng, nứt toác, cây lúa phát triển chậm vì thiếu nước. Toàn xã hiện có khoảng 80ha lúa bị ảnh hưởng. Qua kiểm tra thực tế, nhiều tuyến kênh dẫn bị ách tắc cục bộ, nguồn nước xuống thấp, trong khi bèo tây phát triển dày đặc, cản trở dòng chảy và làm giảm hiệu quả cấp nước cho các trạm bơm.
Trước diễn biến bất lợi của thời tiết, Chủ tịch UBND xã Lam Thành Nguyễn Hữu Hà yêu cầu các trạm bơm thường xuyên theo dõi nguồn nước, tranh thủ vận hành tối đa công suất khi đủ điều kiện để tạo nguồn, ưu tiên cấp nước cho những diện tích có nguy cơ hạn nặng. Địa phương cũng chuẩn bị phương án bố trí máy bơm dã chiến nhằm hỗ trợ các vùng khô hạn khi cần thiết. Theo lãnh đạo Chi cục trồng trọt và bảo vệ thực vật (Sở #nông nghiệp và Môi trường #Nghệ An), thống kê sơ bộ cho thấy gần 1.300ha lúa hè thu tại 9 xã trên địa bàn tỉnh đang thiếu nước tưới. Ngành nông nghiệp yêu cầu các địa phương sử dụng nguồn nước tiết kiệm, tập trung nạo vét, tu sửa hệ thống kênh mương để nâng cao khả năng dẫn nước. Với những diện tích không thể bảo đảm nguồn tưới, cần chủ động chuyển đổi sang các loại cây trồng chịu hạn nhằm giảm thiểu thiệt hại cho người dân.
Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia dự báo, ngày 28-29/6, khu vực từ Thanh Hóa đến TP Huế, thời tiết chủ đạo nắng nóng và nắng nóng gay gắt, với nhiệt độ cao nhất 36-38 độ, có nơi trên 38 độ; chiều tối và đêm có mưa rào và giông vài nơi. Riêng chiều tối 28 và 29/6 khu vực Thanh Hóa, Nghệ An có thể mưa rào và giông rải rác, cục bộ có nơi mưa to. Hy vọng những cơn mưa này sẽ phần nào giải tỏa cơn khát cho đồng ruộng, nhưng với tình trạng hạn hán kéo dài, người nông dân vẫn đứng trước nguy cơ mất mùa. Cảnh tượng những cánh đồng “chết lâm sàng” không chỉ là nỗi ám ảnh của riêng người dân #miềnTrung mà còn là hồi chuông cảnh báo về tác động của #biếnđổikhíhậu và quản lý tài nguyên nước.
