El Nino mạnh đe dọa Việt Nam: Cần hành động khẩn cấp
Trong bối cảnh #biến-đổi-khí-hậu toàn cầu ngày càng diễn biến phức tạp, Việt Nam đang đứng trước những thách thức chưa từng có từ các hiện tượng thời tiết cực đoan. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện tượng El Nino được dự báo sẽ tác động mạnh mẽ đến nước ta từ nửa cuối năm 2026 đến đầu năm 2027, với cường độ có thể tương đương đợt El Nino lịch sử giai đoạn 2015-2016. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm và chuyển hóa thông tin khoa học thành hành động ứng phó kịp thời.
Phát biểu tại Hội nghị Dự báo, cảnh báo sớm tình hình khí tượng thủy văn năm 2026, Thứ trưởng Lê Công Thành nhấn mạnh: “Chúng ta đang chứng kiến hệ thống khí hậu toàn cầu biến động ngày càng phức tạp, cực đoan và phi quy luật.” Ông cũng chỉ ra rằng báo cáo từ Tổ chức Khí tượng Thế giới (#WMO) cho thấy nhiệt độ trung bình toàn cầu liên tục duy trì ở mức cao kỷ lục, kéo theo những thay đổi sâu sắc về chế độ mưa, nguồn nước và gia tăng tính khốc liệt của thiên tai.
Những tác động dự kiến của El Nino đến Việt Nam
Các mô hình khí hậu trong nước và quốc tế đều thống nhất nhận định về sự hình thành rõ ràng của #El-Nino từ nửa cuối năm 2026. Sự cộng hưởng giữa chu kỳ El Nino cường độ cao với xu thế ấm lên toàn cầu mở ra nguy cơ lớn về sự xuất hiện của một trong những đợt El Nino mạnh nhất từng được ghi nhận. Các khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất dự kiến là Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, với nguy cơ nắng nóng gay gắt, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn nghiêm trọng. Những tác động này không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp mà còn gây áp lực lớn lên tài nguyên nước, năng lượng, môi trường và đời sống dân sinh.
Bài học từ đợt El Nino 2015-2016 vẫn còn nguyên giá trị. Khi đó, hạn hán và xâm nhập mặn nghiêm trọng tại Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long đã khiến hơn 100.000 hécta lúa bị thiệt hại, trên 210.000 hộ dân thiếu nước sinh hoạt và làm đứt gãy các chuỗi cung ứng nông sản trọng điểm. Điều này cho thấy sự cần thiết phải chuẩn bị kỹ lưỡng và nâng cao năng lực ứng phó.
Giải pháp: Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm đa thiên tai
Để giảm thiểu rủi ro, Thứ trưởng Lê Công Thành nhấn mạnh việc chuyển dịch từ tư duy dự báo hiện tượng sang dự báo dựa trên tác động, đồng thời khẩn trương hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành và xây dựng hệ thống chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực. Ông cũng lưu ý rằng lợi thế cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh khủng hoảng khí hậu toàn cầu không nằm ở việc chịu tác động ít hay nhiều, mà nằm ở năng lực dự báo sớm hơn, hành động nhanh và khả năng chống chịu tốt hơn.
Bà Ramla Khalidi, Trưởng đại diện thường trú #UNDP tại Việt Nam, cho rằng các hiện tượng thời tiết cực đoan đang dần trở thành “trạng thái bình thường mới.” Bà nhấn mạnh: “Dữ liệu đơn thuần không hiệu quả trong việc bảo vệ con người. Một mô hình dự báo tiên tiến nhất cũng chỉ phát huy hiệu quả khi nó tới được với người dân ở tuyến đầu.” Vì vậy, cần chuyển đổi các dữ liệu khí tượng phức tạp thành những thông điệp đơn giản, mang tính địa phương và đáp ứng yêu cầu về giới, để người dân có thể hiểu và hành động kịp thời.
Hợp tác quốc tế và cam kết của Việt Nam
Đại sứ Canada tại Việt Nam Jim Nickel đánh giá cao những nỗ lực hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực thích ứng với biến đổi khí hậu. Ông cho rằng việc hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm, nâng cao năng lực dự báo dựa trên dữ liệu và hỗ trợ các cộng đồng dễ bị tổn thương là những yếu tố then chốt để tăng cường khả năng chống chịu. Việt Nam cũng đang vận hành hiệu quả Trung tâm Hỗ trợ Cảnh báo thời tiết nguy hiểm và lũ quét khu vực Đông Nam Á, khẳng định vị thế quốc tế của ngành khí tượng thủy văn nước nhà.
Với mục tiêu trở thành quốc gia hình mẫu trong khu vực về năng lực thích ứng với #biến-đổi-khí-hậu vào năm 2027, Việt Nam đang tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách, đặc biệt là việc sửa đổi Luật Khí tượng Thủy văn theo hướng hiện đại, đồng bộ. Hành lang pháp lý mới sẽ thúc đẩy phát triển dịch vụ khí hậu, nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro thiên tai trong kỷ nguyên số, góp phần thực hiện cam kết đối với sáng kiến “Cảnh báo sớm cho tất cả mọi người” của Liên Hợp Quốc.
Nhìn chung, việc nâng cao năng lực cảnh báo sớm và chuyển hóa thông tin khoa học thành hành động là chìa khóa để giảm thiểu rủi ro từ #khí-hậu-cực-đoan. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và hợp tác chặt chẽ giữa các bên, Việt Nam hoàn toàn có thể vượt qua thách thức và phát triển bền vững trong tương lai.
