Mở đầu: Châu Âu chìm trong đợt nắng nóng lịch sử
Mùa hè năm nay, châu Âu đang phải hứng chịu một đợt nắng nóng dữ dội, được đánh giá là khắc nghiệt nhất từ đầu mùa đến nay. Khối không khí nóng gần như bị "khóa chặt" trên khu vực Tây Âu trong nhiều ngày liên tiếp, khiến nhiệt độ tại nhiều nơi cao hơn mức trung bình nhiều năm từ 10-18°C. Các chuyên gia khí tượng cảnh báo, đây có thể là dấu hiệu cho thấy #biến-đổi-khí-hậu đang đẩy nhanh tần suất và cường độ của các hiện tượng thời tiết cực đoan.
Kỷ lục nhiệt độ liên tiếp bị xô đổ
Tại Anh, Cơ quan Khí tượng ghi nhận mức nhiệt 36,1°C tại Gosport, Hampshire, vượt kỷ lục cũ 35,6°C từ năm 1957. Đây là lần thứ hai nước Anh phải ban bố cảnh báo nắng nóng cấp độ cao nhất. Nhiều trường học đóng cửa, các tuyến đường sắt và tàu điện ngầm ở London phải giới hạn tốc độ hoặc ngừng hoạt động do nguy cơ biến dạng đường ray. Ngay cả Tuần lễ Hành động Khí hậu London cũng phải hủy một hội thảo về nắng nóng cực đoan vì thời tiết quá nóng.
Pháp cũng không ngoại lệ: Paris ghi nhận 40,9°C vào ngày 24/6, mức cao nhất trong tháng 6. Thị trấn Pissos ở Tây Nam nước Pháp lên tới 44,3°C, tương đương những đợt nắng nóng nghiêm trọng nhất tại châu Âu. Cơ quan khí tượng Meteo-France mở rộng cảnh báo đỏ tới 72 trong tổng số 96 địa phương, dự báo thời tiết oi bức kéo dài nhiều ngày.
Italy ban bố cảnh báo nắng nóng cấp cao nhất cho 16 thành phố lớn, trong đó có Rome, Milan, Florence. Tây Ban Nha bắt đầu hạ nhiệt sau nhiều ngày vượt 40°C, nhưng đây vẫn là những ngày cuối tháng 6 nóng nhất từng ghi nhận.
Hậu quả nghiêm trọng đến con người và kinh tế
Đợt nắng nóng đã gây ra những tổn thất nặng nề. Tại Pháp, ít nhất 48 người tử vong do đuối nước khi tìm cách giải nhiệt, hai trẻ nhỏ bị bỏ quên trong ô tô thiệt mạng. Tây Ban Nha ghi nhận hai người cao tuổi tử vong vì sốc nhiệt. Ngành nông nghiệp cũng chịu thiệt hại: hàng trăm nghìn gia cầm chết tại các trang trại ở Brittany và Pays de la Loire, cây trồng héo úa, nguồn nước tưới tiêu suy giảm.
Hệ thống năng lượng gặp áp lực lớn: nhiều nhà máy điện hạt nhân của Pháp phải giảm công suất 7% do thiếu nước làm mát, trong khi nhu cầu điều hòa tăng vọt khiến 60.000 hộ dân mất điện. Đây là một hồi chuông cảnh báo về khả năng thích ứng của #châu-Âu trước biến đổi khí hậu.
Nguyên nhân: 'Vòm nhiệt' và biến đổi khí hậu
Giới khoa học gọi hiện tượng này là "vòm nhiệt" Omega, khi dòng khí quyển trên cao tạo thành hình chữ Ω, giữ khối không khí nóng cố định trên Tây Âu. Đáng chú ý, các chuyên gia bác bỏ quan điểm cho rằng El Niño là nguyên nhân chính. Bà Samantha Burgess, Trưởng nhóm chiến lược khí hậu tại Trung tâm Dự báo Thời tiết Châu Âu (ECMWF), cho biết Thái Bình Dương chưa ở trạng thái El Niño mạnh, và ngay cả khi có, ảnh hưởng đến châu Âu vẫn hạn chế.
Một nghiên cứu mới kết luận, nếu không có hiện tượng nóng lên toàn cầu do con người gây ra, nhiệt độ tại nhiều khu vực châu Âu có thể thấp hơn 2-4°C. Điều này khẳng định vai trò của #biến-đổi-khí-hậu trong việc làm gia tăng các hiện tượng cực đoan.
Cảnh báo 'bình thường mới'
Chuyên gia Samantha Burgess cảnh báo trên báo Guardian: "Đợt nắng nóng bất thường, xuất hiện sớm và dữ dội này cho thấy các hiện tượng thời tiết cực đoan đang nhanh chóng trở thành 'bình thường mới' chứ không phải là ngoại lệ." Chủ tịch IPCC Jim Skea nhận định, các hiện tượng này đã tiến gần đến kịch bản "cực hạn" mà các nhà khoa học cảnh báo từ nhiều năm trước.
Trong khi châu Âu nóng nhanh hơn phần còn lại của thế giới, hầu hết các quốc gia lại thiếu khả năng thích ứng. Phần lớn nhà ở, trường học được xây dựng cho khí hậu mát mẻ, không có điều hòa. Tại Anh, nhiều tòa nhà được thiết kế để giữ nhiệt vào mùa đông, khiến việc làm mát khó khăn. Chỉ khoảng 20% hộ gia đình châu Âu có điều hòa, so với 90% ở Mỹ.
Giải pháp và khuyến nghị
Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus kêu gọi các nhà lãnh đạo đầu tư vào hệ thống y tế có khả năng chống chịu biến đổi khí hậu và đẩy nhanh các biện pháp giảm phát thải. WHO cũng khuyến cáo người dân phân biệt kiệt sức do nắng nóng và say nắng, đồng thời lưu ý quạt điện chỉ hiệu quả khi nhiệt độ dưới 40°C.
Đợt nắng nóng này là lời nhắc nhở rằng #biến-đổi-khí-hậu không còn là viễn cảnh xa xôi. Các quốc gia cần hành động ngay để thích ứng và giảm thiểu tác động, trước khi những "bình thường mới" trở nên không thể chịu đựng được.
Trong bối cảnh đó, việc theo dõi #thời-tiết và các cảnh báo từ cơ quan khí tượng là vô cùng quan trọng. Đồng thời, mỗi cá nhân cần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, góp phần chống lại #biến-đổi-khí-hậu.
