Những ngày cuối tuần, khi thủy triều rút xuống mức thấp nhất, một khung cảnh kỳ thú hiện ra tại vùng biển #QuyNhơn thuộc tỉnh #GiaLai. Đó là hai dải đá dài ngoằn ngoèo, tựa như những bức #tường thành cổ kính nổi lên giữa biển khơi, thu hút đông đảo du khách và các nhà nghiên cứu.
Theo ghi nhận, dải đá thứ nhất có tên gọi Bờ Đập, trải dài khoảng 1,5 km từ gành Dưới đến đảo Hòn Khô. Khi nước triều xuống thấp nhất, phần đỉnh của dãy đá lộ ra khỏi mặt nước với chiều rộng từ 40 m đến 60 m, điểm cao nhất lên tới gần 10 m so với đáy biển. Cách đó không xa là dải Rạn Cầu, dài khoảng 3 km và rộng chừng 3-4 m, nối từ gành Mũi Tháp đến khu vực Ngòi. Tổng chiều dài cả hai dải đá là khoảng 4,5 km, một con số ấn tượng đối với một cấu trúc tự nhiên.
Điều đặc biệt là hai dải đá này chỉ xuất hiện trong khoảng thời gian ngắn, từ ngày 15 đến 18 âm lịch hàng tháng, khi thủy triều xuống vào buổi chiều. Đây là cơ hội hiếm có để du khách có thể đặt chân lên những khối đá phủ đầy rong rêu, hàu sò và ngắm nhìn các rạn san hô tuyệt đẹp xung quanh. Nhiều người dân địa phương gọi chúng là 'tường thành' bởi hình dáng thẳng tắp, vững chãi như một công trình phòng thủ cổ xưa.
Trên thân Bờ Đập, các nhà khoa học phát hiện nhiều khe cắt ngang tự nhiên, hai đầu dãy đá mở ra những khoảng trống rộng khoảng 50 m, hiện được ngư dân sử dụng như lối đưa thuyền ra vào bến. Những khối đá với kích thước khác nhau xếp nối tiếp, mặt trên tương đối bằng phẳng, tạo cảm giác như được sắp đặt có chủ đích.
Năm 2024, #BảoTàngGiaLai phối hợp với Viện #khảo cổ học Việt Nam và chính quyền địa phương tiến hành khảo sát thực địa tại Bờ Đập và Rạn Cầu. Kết quả bước đầu cho thấy hai dải đá được hình thành chủ yếu từ quá trình lắng đọng trầm tích trong môi trường biển qua nhiều thời kỳ. Các lớp cát, xác sinh vật biển và trầm tích dần tích tụ tạo nên cấu trúc hiện nay. Phân tích mẫu nhuyễn thể trong lớp trầm tích bề mặt cho thấy khu vực này được bồi tụ trong khoảng từ 1.000 năm trước Công nguyên đến khoảng năm 700 sau Công nguyên.
Từ các dữ liệu khảo sát, nhóm nghiên cứu đưa ra giả thuyết cư dân thuộc văn hóa #SaHuỳnhChampa có thể đã tận dụng các bờ đá tự nhiên này làm nơi neo đậu và tránh bão cho tàu thuyền. Tuy nhiên, ông Bùi Tĩnh, Giám đốc Bảo tàng tỉnh #Gia Lai, khẳng định: 'Muốn xác định hai dải đá này có phải là công trình nhân tạo hay không, cần tiếp tục khai quật khảo cổ, nghiên cứu địa chất, vật liệu, xác định niên đại, chức năng và mục đích sử dụng. Khi chưa có đầy đủ căn cứ khoa học thì chưa thể khẳng định đây là di tích khảo cổ hay chỉ là hiện tượng địa chất tự nhiên.'
Hiện tại, Bờ Đập và Rạn Cầu đã được UBND tỉnh Gia Lai đưa vào danh mục kiểm kê di tích. Bảo tàng tỉnh Gia Lai thời gian tới sẽ tiếp tục phối hợp với Viện Khảo cổ học Việt Nam và Trung tâm Nghiên cứu Kinh thành để thực hiện những đợt khảo sát chuyên sâu hơn, nhằm làm sáng tỏ bí ẩn về hai 'tường thành' dưới biển này.
Đối với du khách, đây là một điểm đến hấp dẫn, mang đến trải nghiệm độc đáo khi được dạo bước trên những dải đá giữa biển, ngắm nhìn san hô và tận hưởng không khí trong lành. Tuy nhiên, cần lưu ý thời gian thủy triều xuống để có thể tiếp cận an toàn. Với vẻ đẹp hoang sơ và giá trị khoa học tiềm ẩn, hai 'tường thành' dưới biển #Quy Nhơn hứa hẹn sẽ trở thành một điểm nhấn #du lịch mới của vùng đất #GiaLai.
