Trong bối cảnh các vụ án kinh tế lớn gây thiệt hại hàng chục nghìn tỷ đồng, #BộCôngAn đã đưa ra đề xuất gây tranh cãi: cho phép tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự đối với một số #tội phạm kinh tế, nhằm tạo cơ hội #khắc phục hậu quả. Theo dự thảo #BộLuậtHìnhSự sửa đổi 2026, thời gian hoãn tối đa là 3 năm, và nếu khắc phục xong, người phạm tội có thể được #miễn trách nhiệm hình sự.
Cụ thể, cơ chế này áp dụng cho 47 tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế với ba điều kiện chặt chẽ: hành vi gây thiệt hại nhưng vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, không liên quan đến #ThamNhũng, và dự án đang thực hiện có khả năng khắc phục. Thời gian hoãn không quá 2 năm, có thể gia hạn thêm 1 năm nếu cần. Trong thời gian này, việc truy cứu bị đình chỉ, và nếu hoàn thành khắc phục, người vi phạm có thể được xét miễn trách nhiệm hình sự theo Điều 29 của dự thảo.
Ngoài ra, dự thảo cũng mở rộng điều kiện miễn hình phạt cho tội phạm kinh tế, yêu cầu khắc phục toàn bộ hậu quả và bồi thường thiệt hại. Nếu không đáp ứng, mức hình phạt sẽ giảm tương ứng với tỷ lệ khắc phục. Theo thống kê từ #Bộ Công an, giai đoạn 2021-2023 có 620 vụ án kinh tế, thiệt hại hàng chục nghìn tỷ đồng. Việc xử lý hình sự ngay lập tức thường khiến dự án đình trệ, gây lãng phí. Chỉ trong năm 2023, cơ quan chức năng đã thu hồi được 78.000 tỷ đồng tài sản bị thiệt hại, cho thấy hiệu quả của việc ưu tiên thu hồi tài sản trước khi áp dụng chế tài nghiêm khắc.
Đề xuất này được xem là phù hợp với Nghị quyết 68, khuyến khích doanh nghiệp chủ động khắc phục sai phạm. Tuy nhiên, nhiều ý kiến lo ngại về nguy cơ lợi dụng cơ chế để trốn tránh trách nhiệm. Bộ Công an khẳng định chỉ áp dụng cho các trường hợp không #tham nhũng và có phương án khả thi.
Song song đó, dự thảo cũng điều chỉnh hình phạt tử hình, giữ lại cho 4 tội đặc biệt nghiêm trọng: phản bội Tổ quốc, giết người, sản xuất ma túy và khủng bố. Bỏ #án tử hình ở 6 tội khác như bạo loạn, hiếp dâm trẻ em, mua bán ma túy... Đặc biệt, người bị kết án tử hình sau 20 năm chưa thi hành sẽ được chuyển thành tù chung thân, một chính sách nhân đạo mới được luật hóa.
Những thay đổi này dự kiến trình Quốc hội vào tháng 8 và thông qua tháng 10/2026. Nếu được thông qua, đây sẽ là bước ngoặt lớn trong việc xử lý tội phạm kinh tế tại Việt Nam, cân bằng giữa trừng phạt và cơ hội phục hồi.
