Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động khó lường, việc cải tổ hệ thống #kinh-doanh-xang-dau trong nước trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Mới đây, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã chủ trì cuộc họp với Bộ Công Thương và các bộ, ngành liên quan để nghe báo cáo về việc hoàn thiện dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 83/2014 và các nghị định sửa đổi, bổ sung về #kinh-doanh xăng dầu.
Yêu cầu cấp thiết về khung pháp lý mới
Phó Thủ tướng nhấn mạnh, Nghị định 83 đã ban hành từ lâu, nhiều nội dung không còn phù hợp với thực tiễn. Việc sửa đổi, hoàn thiện khung khổ pháp lý là yêu cầu cần thiết để đảm bảo thị trường xăng dầu vận hành ổn định, minh bạch và hiệu quả. Ông yêu cầu các cơ quan liên quan luôn chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó với mọi tình huống, không để xảy ra thiếu hụt nguồn cung và duy trì cơ chế điều hành giá phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Đặc biệt, Phó Thủ tướng nhấn mạnh cần tiếp tục nghiên cứu các giải pháp nâng cao năng lực dự trữ xăng dầu, mở rộng hợp tác với các đối tác trong khu vực và xây dựng các phương án dự trữ phù hợp nhằm tăng cường khả năng đảm bảo #an-ninh-nang-luong quốc gia trong dài hạn.
Đề xuất tái cơ cấu hệ thống phân phối
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của dự thảo là đề xuất tái cơ cấu hệ thống phân phối xăng dầu theo hướng giảm mạnh các tầng nấc trung gian. Theo đó, hệ thống phân phối xăng dầu sẽ chỉ còn hai cấp chính: Nhóm thương nhân tạo nguồn (gồm thương nhân sản xuất xăng dầu, thương nhân bao tiêu sản phẩm và thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu) và thương nhân phân phối xăng dầu. Bộ Công Thương cho rằng việc tinh gọn này sẽ góp phần giảm chi phí trung gian, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tăng tính minh bạch và khả năng kiểm soát nguồn cung trên thị trường.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung cơ chế cho phép Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) tham gia xuất khẩu, nhập khẩu và kinh doanh chuyển khẩu dầu thô, nguyên liệu. Quy định này sẽ tạo điều kiện để PVN tham gia sâu hơn vào thị trường dầu thô quốc tế, chủ động nguồn nguyên liệu đầu vào cho các nhà máy lọc dầu trong nước, qua đó giảm thiểu rủi ro về nguồn cung khi thị trường năng lượng #the-gioi biến động.
Trao quyền chủ động giá cho doanh nghiệp
Liên quan đến cơ chế điều hành giá, dự thảo Nghị định tiếp tục giữ định hướng chuyển đổi sang cơ chế điều hành giá theo thị trường. Theo đó, doanh nghiệp được trao quyền chủ động hơn trong việc quyết định giá bán trên cơ sở thực hiện kê khai giá và chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý nhà nước. Tuy nhiên, để đảm bảo an sinh xã hội và quyền lợi người tiêu dùng, dự thảo vẫn quy định mức giá bán lẻ tại các khu vực xa cảng, xa kho đầu mối hoặc xa cơ sở sản xuất không được vượt quá mức giá cao nhất do thương nhân đầu mối công bố tại cùng địa bàn và cùng thời điểm.
Dự thảo cũng làm rõ vai trò của Quỹ bình ổn giá xăng dầu, không còn là công cụ duy nhất để bình ổn thị trường mà chỉ là một trong nhiều giải pháp được Luật Giá cho phép. Trong trường hợp giá xăng dầu thế giới biến động mạnh, cơ quan quản lý có thể kết hợp đồng thời các công cụ như điều chỉnh thuế, phí, chính sách tài chính - tiền tệ, hỗ trợ ngân sách và các biện pháp điều hòa cung cầu để ổn định thị trường trong nước.
Yêu cầu số hóa dữ liệu và lộ trình chuyển đổi
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu dự thảo Nghị định phải quy định số hóa dữ liệu trong toàn bộ hệ thống từ đầu mối, thương nhân phân phối đến cửa hàng bán lẻ để theo dõi tức thời lượng xăng dầu nhập, tồn kho, bán ra, qua đó ngăn chặn tình trạng găm hàng khi biến động giá. Điều này thể hiện rõ sự đổi mới phương thức điều hành, ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý thị trường.
Đồng thời, số lượng đầu mối kinh doanh, phân phối xăng dầu sẽ giảm theo lộ trình hợp lý, có thời gian chuyển tiếp phù hợp, tránh chính sách giật cục gây xáo trộn thị trường. Dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 83 và các nghị định liên quan về kinh doanh xăng dầu đã trải qua quá trình xây dựng kéo dài, với nhiều lần lấy ý kiến thành viên Chính phủ, do đây là một vấn đề khó, nhạy cảm, tác động trực tiếp đến sản xuất, tiêu dùng và đời sống người dân.
Việc tái cơ cấu phải theo hướng giảm đầu mối kinh doanh và thương nhân phân phối, gắn với cắt giảm thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ, song vẫn duy trì các điều kiện quản lý phù hợp để đảm bảo ổn định thị trường và #an-ninh-nang-luong. Những thay đổi này hứa hẹn sẽ mang lại một diện mạo mới cho thị trường xăng dầu Việt Nam, hướng tới sự minh bạch, hiệu quả và bền vững hơn.
