Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, với tổng mức đầu tư lên tới hơn 203.200 tỷ đồng, đang đối mặt với những thách thức không nhỏ về tiến độ, đặc biệt là công tác #giải phóng mặt bằng tại nhiều địa phương. Theo thông tin từ Ban Quản lý #dự án đường sắt (#Bộ Xây dựng), một số hạng mục đã được khởi công từ ngày 19/12/2025, nhưng đến nay mới chỉ có 2/5 vị trí đủ điều kiện thi công. Điều này đặt ra câu hỏi lớn về khả năng hoàn thành dự án đúng hạn vào năm 2030 như mục tiêu ban đầu.
Vướng mắc giải phóng mặt bằng – “nút thắt” lớn nhất
Đại diện Ban Quản lý dự án cho biết, các hạng mục đã khởi công thuộc dự án thành phần 1, bao gồm đường kết nối vào các nhà ga và quảng trường phía trước ga. Trong 5 vị trí thi công, chỉ có khu vực ga Lào Cai và ga Nam Hải Dương là triển khai được, trong khi 3 vị trí còn lại (Phú Thọ, Bắc Hồng và Lương Tài) vẫn vướng mắc về giải phóng mặt bằng. Tình trạng này không chỉ gây chậm tiến độ mà còn làm tăng chi phí và ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư. Theo các chuyên gia, công tác #giải-phóng-mặt-bằng luôn là khâu khó khăn nhất trong các dự án hạ tầng lớn, nhất là khi tuyến đường đi qua nhiều tỉnh thành với mật độ dân cư đông đúc.
Đối với các ga còn lại trên toàn tuyến, Ban Quản lý dự án đang phối hợp với đơn vị tư vấn hoàn thiện hồ sơ thiết kế kỹ thuật. Dự kiến trong tháng 7 tới, các thủ tục cần thiết sẽ được hoàn thành để tổ chức lựa chọn nhà thầu thi công. Tuy nhiên, tiến độ này vẫn chậm hơn so với kế hoạch ban đầu, khiến dư luận lo ngại về khả năng hoàn thành dự án đúng hạn.
Điều chỉnh số lượng ga và công nghệ thi công
Theo báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, tuyến đường sắt ban đầu được đề xuất với 21 nhà ga, nhưng sau quá trình rà soát và tối ưu, số lượng ga đã được điều chỉnh còn 20. Điều này cho thấy sự linh hoạt trong thiết kế, nhưng cũng phản ánh những khó khăn trong việc cân bằng giữa chi phí và hiệu quả khai thác. Về công nghệ, dự án sử dụng công nghệ và tiêu chuẩn kỹ thuật đường sắt của Trung Quốc, với tốc độ khai thác tối đa khoảng 160km/h, phục vụ cả vận tải hành khách và hàng hóa. Đây là một bước tiến quan trọng trong việc hiện đại hóa hệ thống #giao thông đường sắt Việt Nam, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao về quản lý và chuyển giao công nghệ. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc áp dụng #công-nghệ-đường-sắt mới đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nguồn nhân lực và quy trình vận hành.
Tiến độ chậm do nhiều yếu tố kỹ thuật
Ban Quản lý dự án thừa nhận tiến độ thực hiện đang chậm so với các mốc quy định tại Nghị quyết 127 của Chính phủ. Nguyên nhân chủ yếu là quá trình khảo sát thực địa phát sinh nhiều vấn đề kỹ thuật phức tạp về địa chất, đứt gãy và điều kiện xây dựng dọc tuyến. Việc này khiến hồ sơ thiết kế và các thủ tục liên quan kéo dài hơn dự kiến. Đại diện Ban Quản lý cho biết: “Chúng tôi đang phối hợp với các bộ, ngành báo cáo Chính phủ để xem xét điều chỉnh một số nội dung liên quan đến tiến độ thực hiện dự án.” Dù vậy, mục tiêu hoàn thành vào năm 2030 vẫn được giữ nguyên, cho thấy quyết tâm của các cơ quan chức năng trong việc đưa dự án về đích.
Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng dài gần 391km, cùng 27,9 km tuyến nhánh, sử dụng khổ đường 1.435 mm. Tuyến đi qua 6 địa phương với 32 ga, kết nối từ cửa khẩu Lào Cai đến cảng Lạch Huyện (Hải Phòng). Đây được kỳ vọng sẽ là trục xương sống cho hành lang #kinh tế phía Bắc, giúp giảm thời gian di chuyển, tăng khả năng kết nối logistics và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu đó, cần có sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền các địa phương trong công tác #giao-thông và giải phóng mặt bằng.
Phối hợp với tư vấn Trung Quốc và các bước tiếp theo
Theo Ban Quản lý dự án, phía tư vấn Trung Quốc đã bàn giao hồ sơ báo cáo nghiên cứu khả thi (FS) đầu kỳ từ cuối tháng 3. Sau đó, Bộ Xây dựng cùng các cơ quan liên quan đã tổ chức thẩm tra, thẩm định. Ngày 10/4, các bên hoàn thành báo cáo thẩm định bước đầu và gửi lại để chỉnh sửa. Khi hồ sơ FS được phê duyệt, dự án mới có thể hoàn tất các bước như xác định tổng mức đầu tư, cơ cấu nguồn vốn, lập các thiết kế chi tiết. Song song, công tác cắm mốc giải phóng mặt bằng đang được triển khai, một số địa phương đã bắt đầu tiếp nhận hồ sơ để thực hiện thống kê, kiểm đếm và xác định phương án bồi thường. Sự phối hợp giữa #Bộ-Xây-dựng và các địa phương là yếu tố then chốt để đẩy nhanh tiến độ.
Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng không chỉ là một công trình hạ tầng đơn thuần, mà còn là biểu tượng cho sự hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Trung Quốc. Với tổng mức đầu tư khổng lồ, dự án này được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá trong lĩnh vực vận tải đường sắt, giảm tải cho đường bộ và góp phần bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, những vướng mắc hiện tại cho thấy cần có một chiến lược toàn diện hơn trong quản lý dự án, từ khâu giải phóng mặt bằng đến thi công và vận hành. Các chuyên gia cho rằng, việc học hỏi kinh nghiệm từ các dự án tương tự trên thế giới, như #đường-sắt-tốc-độ-cao ở Nhật Bản hay Trung Quốc, có thể giúp Việt Nam rút ngắn thời gian và tối ưu hóa nguồn lực.
Nhìn chung, dù tiến độ đang chậm, nhưng với sự quyết tâm của Chính phủ và các bên liên quan, dự án vẫn có cơ hội hoàn thành đúng hạn nếu các vướng mắc được tháo gỡ kịp thời. Người dân và doanh nghiệp đang rất kỳ vọng vào tuyến đường sắt hiện đại này, bởi nó không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn mở ra cơ hội phát triển mới cho vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc. Trong bối cảnh #kinh-tế đang phục hồi sau đại dịch, đầu tư vào hạ tầng giao thông là một trong những ưu tiên hàng đầu của Việt Nam.
