Bối cảnh cần thiết của việc sửa đổi pháp luật
Trong bối cảnh thị trường tài sản mã hóa ngày càng phát triển mạnh mẽ, việc hoàn thiện khung pháp lý để quản lý hiệu quả là yêu cầu cấp bách. Tại cuộc họp mới đây, các cơ quan chức năng đã thảo luận về dự thảo sửa đổi, bổ sung nhiều luật quan trọng, trong đó đặc biệt nhấn mạnh đến việc bổ sung các quy định liên quan đến “dịch vụ tài sản mã hóa” và các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ. Đây là bước tiến quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, đồng thời khắc phục những thiếu hụt tại Luật Phòng, chống rửa tiền.
Theo báo cáo tại cuộc họp, việc sửa đổi các luật nêu trên không chỉ nhằm thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy mà còn giúp Việt Nam hội nhập sâu hơn với các chuẩn mực quốc tế. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các hoạt động liên quan đến #tài-sản-mã-hóa đang có nguy cơ cao về rửa tiền xuyên biên giới.
Bổ sung quy định về dịch vụ tài sản mã hóa
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của dự thảo là bổ sung khái niệm “dịch vụ tài sản mã hóa” và các dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực này. Cụ thể, các cơ quan quản lý sẽ có công cụ giám sát, phòng ngừa đối với các hoạt động có tiềm ẩn rủi ro cao. Các tiêu chí như giao dịch có giá trị lớn, giao dịch diễn ra trong thời gian ngắn, hoặc có điều kiện giá bất thường sẽ được lượng hóa rõ ràng hơn, tránh tình trạng mơ hồ trong quá trình áp dụng.
Đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho rằng, cần tiếp tục nghiên cứu, cụ thể hóa các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ. Nhiều tiêu chí hiện được quy định theo hướng định tính, nếu không được lượng hóa rõ ràng, có thể gây khó khăn cho các tổ chức tín dụng và cơ quan giám sát. Việc này càng trở nên cấp thiết khi #Bitcoin và các loại tiền mã hóa khác ngày càng phổ biến trong các giao dịch tài chính.
Mở rộng hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm
Liên quan đến thị trường vốn, dự thảo bổ sung quy định cho phép ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ. Theo Ngân hàng Nhà nước, việc sửa đổi này nhằm tạo cơ sở pháp lý cho các ngân hàng thương mại được thực hiện hoạt động “nhận và quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ” theo quy định của pháp luật liên quan. Điều này góp phần đa dạng hóa dịch vụ ngân hàng, hỗ trợ thị trường #trái-phiếu doanh nghiệp phát triển lành mạnh.
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng đề nghị nghiên cứu mở rộng phạm vi áp dụng đối với các loại tài sản bảo đảm khác, không chỉ giới hạn trong lĩnh vực trái phiếu doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cần hoàn thiện các quy định liên quan đến giới hạn sở hữu cổ phần tại các tổ chức tín dụng, cho phép các tổ chức tín dụng đủ điều kiện tham gia phân phối chứng chỉ quỹ nhằm phát triển thị trường vốn an toàn, minh bạch.
Nguyên tắc sử dụng ngoại hối và hoàn thiện cơ chế hậu kiểm
Dự thảo luật cũng bổ sung quy định về nguyên tắc sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam, luật hóa toàn bộ Điều 22 Pháp lệnh ngoại hối nhằm bảo đảm phù hợp Hiến pháp và tăng hiệu lực pháp lý. Điều này tạo nền tảng thống nhất với các luật có liên quan như Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Dầu khí…
Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh đề nghị Ngân hàng Nhà nước tiếp tục rà soát tổng thể các quy định theo hướng đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, tăng cường chuyển đổi số và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Trong bối cảnh nhiều quy định đặc thù và thủ tục hành chính đang được đơn giản hóa hoặc bãi bỏ, việc hoàn thiện các cơ chế hậu kiểm là vô cùng quan trọng để bảo đảm hiệu lực quản lý Nhà nước.
Đối với cơ chế cho phép áp dụng tỷ lệ bảo đảm an toàn khác với mức thông thường đối với một số đối tượng thanh tra, giám sát ngân hàng, cần làm rõ phạm vi áp dụng, điều kiện thực hiện, cơ chế kiểm soát và trách nhiệm của các chủ thể liên quan. Việc áp dụng cơ chế đặc thù phải gắn với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm lợi ích quốc gia và không làm gia tăng rủi ro đối với an toàn hệ thống tài chính - tiền tệ.
Nhìn chung, các sửa đổi này không chỉ giúp quản lý chặt chẽ hơn các hoạt động liên quan đến #tài-sản-số mà còn thúc đẩy thị trường tài chính phát triển bền vững. Việc cụ thể hóa các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ sẽ tạo điều kiện cho các cơ quan chức năng phát hiện sớm các hành vi rửa tiền, bảo vệ nhà đầu tư và nền kinh tế. Đây là bước đi cần thiết để Việt Nam bắt kịp xu hướng #công-nghệ tài chính toàn cầu.
Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh đề nghị tiếp tục rà soát, làm rõ cơ sở chính trị, pháp lý và tính hợp hiến của các chính sách được đề xuất, đặc biệt đối với quy định về nguyên tắc sử dụng ngoại hối. Đồng thời, cần đánh giá đầy đủ hơn việc thực hiện chính sách tiền tệ, cơ chế sử dụng các quỹ tài chính cũng như công tác kiểm tra, giám sát hoạt động in, đúc và tiêu hủy tiền để hoàn thiện các quy định về phân công, phân cấp trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý Nhà nước.
Với những thay đổi này, thị trường tài chính Việt Nam được kỳ vọng sẽ minh bạch hơn, thu hút đầu tư và phát triển bền vững trong dài hạn. Các doanh nghiệp và nhà đầu tư cần theo dõi sát sao các quy định mới để tuân thủ và tận dụng cơ hội từ sự phát triển của lĩnh vực #tài-chính số.
