Ngày 30/6, #ICMP (Ủy ban Quốc tế về Người mất tích) phối hợp với Viện Sinh học thuộc #VAST (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) và Chính phủ Mỹ đã chứng minh thành công công nghệ #giải trình tự gene thế hệ mới, cho phép thu thập ADN đáng tin cậy từ hài cốt bị phân hủy nghiêm trọng. Công nghệ này cũng hỗ trợ đối chiếu với thân nhân có quan hệ huyết thống xa.
Trong nhiều thập kỷ, nhiệt độ cao, độ ẩm và vi sinh vật trong đất làm ADN phân hủy nặng, nhiều hài cốt chỉ còn đoạn vật liệu di truyền rất ngắn. Nhiều gia đình không còn thân nhân gần để cung cấp mẫu đối chứng, khiến #nhận dạng bằng phương pháp truyền thống gần như bất khả thi. Công nghệ mới dựa trên giải trình tự gene thế hệ mới cho phép phân tích đồng thời hàng nghìn chỉ thị di truyền trên toàn bộ hệ gen người, nâng cao đáng kể khả năng xác định quan hệ huyết thống, kể cả giữa người thân xa.
Năm 2025, ICMP triển khai dự án thí điểm tại Nghĩa trang Trà Lĩnh, Cao Bằng, phân tích mẫu từ 58 phần mộ chưa xác định danh tính. Kết quả: 100% mẫu thu nhận ADN nhân người thành công, trong đó 46 mẫu tạo được hồ sơ di truyền phù hợp cho phân tích quan hệ huyết thống. Các hồ sơ ADN tham chiếu từ 14 gia đình giúp xác định danh tính một số trường hợp với độ tin cậy thống kê rất cao.
Hiện ICMP hỗ trợ triển khai quy mô lớn tại Nghĩa trang Giồng Riềng, An Giang, với gần 1.000 phần mộ chưa xác định danh tính và hơn 2.000 mẫu thân nhân. Phần mềm chuyên dụng tự động đối chiếu hồ sơ ADN và xác định mối quan hệ huyết thống tiềm năng với độ tin cậy cao, tạo điều kiện nhận dạng quy mô lớn trong tương lai.
Bà Kathryne Bomberger, Giám đốc ICMP, nhấn mạnh: "Thành tựu này là chìa khóa cho những thách thức tưởng chừng không thể giải quyết, mang lại hy vọng cho hàng nghìn gia đình Việt Nam chờ đợi thông tin về người thân mất tích." Công nghệ mới đặt nền tảng khoa học cho chương trình nhận dạng ADN quy mô lớn tại Việt Nam, giúp nhận dạng cả những hài cốt phân hủy nghiêm trọng.
Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt #liệt sĩ diễn ra từ 15/3/2026 đến 27/7/2027, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ. Mục tiêu tìm kiếm khoảng 7.000 hài cốt, lấy mẫu khoảng 230.000 mộ chưa xác định danh tính và giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ.
Công nghệ mới là bước đột phá trong lĩnh vực #ADN và #công-nghệ, mở ra hy vọng cho hàng nghìn gia đình liệt sĩ. Sự hợp tác quốc tế này khẳng định cam kết của Việt Nam trong việc tìm kiếm và xác định danh tính các anh hùng liệt sĩ, góp phần hàn gắn vết thương chiến tranh.
