Giữa tháng 6 vừa qua, một đoàn chuyên gia người Pháp trong lĩnh vực lịch sử và bảo tàng đã có chuyến công tác kéo dài 4 ngày tại tỉnh Điện Biên. Đoàn đã đến thăm các di tích tiêu biểu như Đồi A1, Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, Tượng đài chiến thắng Điện Biên Phủ, Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Đồi A1 và Hầm De Castries. Chuyến đi này nằm trong khuôn khổ quan hệ đối tác đã được khởi động từ chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron vào tháng 5/2025.
Hợp tác Pháp – Việt trong lĩnh vực bảo tàng
Hoạt động này tiếp nối những bước tiến trong quan hệ song phương, đặc biệt là chuyến thăm Điện Biên của Bộ trưởng Quân đội Pháp Sébastien Lecornu nhân kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ vào ngày 7/5/2024. Sau đó, Bảo tàng Ký ức Chiến tranh Caen và Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ đã bắt tay hợp tác, với sự tham gia của các chuyên gia bảo tàng và nhà sử học Pháp, nhằm chia sẻ kinh nghiệm về thiết kế, chỉnh lý hệ thống trưng bày và truyền tải lịch sử đến thế hệ tương lai.
Ấn tượng từ phía chuyên gia Pháp
Phó giáo sư Clément Fabre, giảng viên cao cấp về lịch sử đương đại tại Đại học Paris-Est Créteil và là chuyên gia về lịch sử thuộc địa, đã có mặt tại Việt Nam từ tháng 3/2025. Ông dành nhiều thời gian tìm hiểu về Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ và chia sẻ: “Chúng tôi nhận thấy bảo tàng có nhiều thế mạnh. Thiết kế trưng bày thể hiện rõ bản sắc với những hiện vật đa dạng, đặc biệt là bức tranh panorama rất lớn. Tất cả thành viên trong đoàn đều ấn tượng về mọi thứ. Các hiện vật thực sự tuyệt vời, kỳ diệu và phong phú. Nhưng điểm tôi muốn nhấn mạnh nhất là lịch sử và câu chuyện mà bảo tàng đang kể”.
Không phải bảo tàng nào cũng có một câu chuyện độc đáo để kể. Chiến thắng Điện Biên Phủ là thời khắc mang tính bước ngoặt trong lịch sử, không chỉ của Việt Nam hay quan hệ Việt – Pháp, mà còn là lịch sử thế giới. Sự kiện ngày 7/5/1954 tại Điện Biên được xem như “tiếng pháo” khởi động cho phong trào giải phóng thuộc địa trên toàn cầu. Vì vậy, vị chuyên gia Pháp cho rằng câu chuyện này thu hút không chỉ công chúng Việt Nam, Pháp mà còn cả công chúng quốc tế.
Đổi mới để phù hợp với thời đại
Tuy nhiên, Phó giáo sư Clément Fabre nhấn mạnh rằng sự đổi mới không phải là câu chuyện riêng của Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ mà là thực tế chung của tất cả các bảo tàng. Ngay cả Bảo tàng Ký ức Chiến tranh Caen hàng năm cũng phải sắp xếp lại bố cục không gian, nội dung trưng bày, cảnh quan, bài trí nghệ thuật, lắp đặt ánh sáng kết hợp với âm thanh. Điều này góp phần tạo ra sự mới mẻ cho du khách và những trải nghiệm lịch sử mỗi lần một khác.
“Cuộc sống không ngừng thay đổi. Bảo tàng là một thiết chế văn hóa, nghệ thuật và lịch sử cũng cần phải có sự đổi mới liên tục để phù hợp với nhịp sống đương đại” – ông Clément Fabre chia sẻ.
Hướng tới du khách quốc tế
Với lượng khách tham quan 400.000 lượt/năm, Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ đã thành công trong việc thu hút công chúng trong nước, những người vốn đã có hiểu biết nhất định về lịch sử. Tuy nhiên, nhà sử học người Pháp cho rằng trong chiến lược phát triển, bảo tàng cần mở rộng đối tượng phục vụ đến du khách Pháp và khách từ các nước trên thế giới. Để làm được điều đó, bảo tàng sẽ phải cải tạo và chỉnh lý theo hướng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế trong thiết kế trưng bày. Đây cũng là tinh thần hợp tác giữa Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ và Bảo tàng Ký ức Chiến tranh Caen.
Đối với du khách nước ngoài – những người chưa hiểu rõ về sự kiện và tầm ảnh hưởng quốc tế của nó, các chuyên gia gợi ý chỉnh lý để bảo tàng cung cấp nhiều thông tin hơn về ý nghĩa sự kiện. “Tất nhiên, bảo tàng có nhiều yếu tố mang tính bản sắc cần bảo tồn, ví dụ như bức tranh khổ lớn Panorama. Bảo tàng phải cân đối, dung hòa hai mục tiêu: duy trì, bảo vệ các yếu tố bản sắc riêng nhưng đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về kỹ thuật và nghiệp vụ bảo tàng” – vị chuyên gia nhận định.
Khảo sát và định hướng cải tạo
Ông Damien Palomba, Giám đốc Phát triển và Vận hành của Bảo tàng Ký ức Chiến tranh Caen, cho biết đoàn chuyên gia Pháp đã khảo sát, đánh giá khu vực trưng bày cố định và thảo luận với ban giám đốc cũng như các bộ phận chuyên môn của bảo tàng để nắm bắt nhu cầu, định hướng và kế hoạch cải tạo. Sự hợp tác này hứa hẹn sẽ mang đến một diện mạo mới cho bảo tàng, giúp câu chuyện lịch sử về Chiến thắng Điện Biên Phủ vươn xa hơn ra thế giới.
Bài viết liên quan: #chuyên-gia-pháp, #bảo-tàng-lịch-sử, #điện-biên-phủ, #hợp-tác-văn-hóa, #du-lịch-lịch-sử.
