Trong bối cảnh nền kinh tế liên tục biến động, việc xác định mức thu nhập của người phụ thuộc để được giảm trừ gia cảnh luôn là vấn đề nóng trong chính sách #thue-thu-nhap-ca-nhan. Mới đây, Bộ Tài chính đã chính thức giữ nguyên ngưỡng 3 triệu đồng/tháng trong dự thảo Thông tư hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi), bất chấp nhiều ý kiến đề xuất cơ chế điều chỉnh linh hoạt hơn.
Đề xuất điều chỉnh linh hoạt từ địa phương
Tại bản tổng hợp góp ý dự thảo, #thue-tinh-thanh-hoa đã đề nghị nghiên cứu cơ chế điều chỉnh linh hoạt với ngưỡng thu nhập của người phụ thuộc. Theo đó, thay vì ấn định một con số cố định, cần có cơ chế tự động điều chỉnh khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) biến động trên 20% so với thời điểm thông tư có hiệu lực. Điều này nhằm tránh tình trạng chính sách nhanh chóng lạc hậu, bảo vệ quyền lợi của người nộp thuế trước áp lực #lam-phat.
Dự thảo hiện tại nâng mức thu nhập bình quân tháng của người phụ thuộc tối đa từ 1 triệu đồng lên 3 triệu đồng – gấp ba lần. Tuy nhiên, mức này vẫn là con số tuyệt đối, không gắn với bất kỳ chỉ số kinh tế vĩ mô nào. Cơ quan thuế địa phương cho rằng, nếu không có cơ chế điều chỉnh, chính sách có thể nhanh chóng trở nên bất cập, giống như quy định cũ từng áp dụng ngưỡng 1 triệu đồng trong nhiều năm mà không thay đổi.
Phản hồi từ Bộ Tài chính
Giải trình về vấn đề này, Bộ Tài chính cho biết Luật Thuế thu nhập cá nhân giao thẩm quyền cho Bộ trưởng Tài chính quy định mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc. Việc xác định ngưỡng 3 triệu đồng đã dựa trên các chỉ tiêu như mức sống dân cư, thu nhập bình quân xã hội, chỉ số giá và các yếu tố kinh tế - xã hội liên quan. Bộ khẳng định, trong trường hợp các chỉ số có biến động lớn trong tương lai, Bộ trưởng Tài chính có thể ban hành văn bản điều chỉnh theo thẩm quyền. Vì vậy, cơ quan soạn thảo cho rằng không cần quy định “cứng” nguyên tắc điều chỉnh theo CPI.
Trước đó, Bộ Dân tộc và Tôn giáo cũng đề nghị nghiên cứu mức thu nhập của người phụ thuộc để phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và mức sống hiện nay. Bộ Tài chính khẳng định mức 3 triệu đồng đã được tính toán trên cơ sở thay đổi về thu nhập, đời sống dân cư trong thời gian qua và dự báo những năm tới, đồng thời nhấn mạnh mức này đã gấp ba lần so với quy định cũ.
Cải cách thủ tục hành chính
Liên quan đến hồ sơ xác định người phụ thuộc được giảm trừ gia cảnh, Bộ Công an và Thuế tỉnh Điện Biên đề nghị giảm bớt giấy tờ khi thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và chuyên ngành. Bộ Công an đề nghị ưu tiên khai thác, sử dụng thông tin người nộp thuế qua Cổng dịch vụ công quốc gia, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
Phản hồi các góp ý này, Bộ Tài chính cho biết đã rà soát dự thảo theo hướng tăng cường cải cách thủ tục hành chính, khai thác dữ liệu điện tử, hạn chế yêu cầu người nộp thuế cung cấp lại các giấy tờ đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc chuyên ngành. Đây là bước tiến quan trọng trong việc hiện đại hóa quy trình quản lý thuế, giúp giảm gánh nặng hành chính cho người dân và doanh nghiệp.
Tác động đến người nộp thuế
Việc giữ nguyên ngưỡng 3 triệu đồng/tháng cho người phụ thuộc đồng nghĩa với việc người nộp thuế vẫn được hưởng mức giảm trừ gia cảnh như dự kiến, nhưng không có cơ chế bảo vệ trước lạm phát. Trong bối cảnh CPI có thể tăng cao trong tương lai, giá trị thực của mức giảm trừ này sẽ bị bào mòn. Nhiều chuyên gia cho rằng, việc không gắn ngưỡng thu nhập với chỉ số CPI có thể khiến chính sách nhanh chóng lạc hậu, buộc phải sửa đổi trong thời gian ngắn.
Dự thảo Thông tư hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân được xây dựng để triển khai Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025, dự kiến áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Với những thay đổi này, người nộp thuế cần cập nhật thông tin để chuẩn bị hồ sơ và kê khai đúng quy định. Các chuyên gia khuyến nghị, người nộp thuế nên theo dõi sát các văn bản hướng dẫn để đảm bảo quyền lợi của mình.
Nhìn chung, quyết định của Bộ Tài chính thể hiện sự thận trọng trong việc điều chỉnh chính sách, nhưng cũng đặt ra thách thức về tính kịp thời và linh hoạt. Trong tương lai, nếu lạm phát tăng cao, áp lực điều chỉnh sẽ ngày càng lớn. Do đó, việc xây dựng một cơ chế điều chỉnh tự động dựa trên các chỉ số kinh tế vĩ mô có thể là giải pháp bền vững hơn cho cả cơ quan quản lý và người nộp thuế.
Phương Dung
