Cuộc xung đột tại #Iran đang tạo ra những biến động sâu sắc trên thị trường #năng lượng toàn cầu, từ giá dầu leo thang đến sự dịch chuyển chiến lược của các quốc gia nhằm giảm phụ thuộc vào #eo biển Hormuz. Theo trang Al Jazeera, giá dầu đã tăng vọt lên mức cao nhất kể từ năm 2022, sau đó giảm dần, nhưng những tác động cấu trúc vẫn còn kéo dài.
Eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% lượng #dầu mỏ và LNG của thế giới, đang bị Iran siết chặt kiểm soát. Các nhà cung cấp năng lượng buộc phải tìm kiếm tuyến đường thay thế, như đường ống Đông - Tây của Saudi Arabia hay đường ống Abu Dhabi của UAE. Tuy nhiên, tổng công suất các tuyến này chỉ đạt một phần nhỏ so với trước xung đột. Nhiều chính phủ từ Nhật Bản, Ấn Độ đến Anh đã triển khai các biện pháp khẩn cấp nhằm giảm tác động của giá nhiên liệu tăng cao.
Các cuộc đàm phán giữa #Mỹ và Iran hướng tới một thỏa thuận hòa bình đang làm dấy lên kỳ vọng ổn định, nhưng theo chuyên gia Adi Imsirovic (Đại học Oxford): “Thị trường dầu mỏ sẽ không bao giờ còn như trước”. Ông nhấn mạnh thế giới sẽ xây dựng thêm đường ống, cơ chế an ninh mới, và các nước nhập khẩu sẽ đa dạng hóa nguồn cung để giảm phụ thuộc vào Trung Đông.
Mối lo kéo dài tại eo biển Hormuz
Dù Iran đã ký Biên bản ghi nhớ với Mỹ vào ngày 17/6 cam kết đảm bảo an toàn hàng hải, Tehran vẫn nhiều lần tái khẳng định quyền kiểm soát eo biển. Lưu lượng tàu thuyền từng phục hồi lên hơn 70 lượt/ngày vào 24/6, nhưng sau đó giảm mạnh do hai tàu thương mại bị tấn công, nghi do Iran đứng sau. Ông Dan Marks (RUSI) cho rằng nguy cơ phong tỏa eo biển vẫn hiện hữu chừng nào chính quyền Iran còn đối đầu với Mỹ và #Israel. Bà June Goh (Sparta) dự báo các nước xuất khẩu sẽ đầu tư vào đường ống, trong khi nước nhập khẩu tăng dự trữ dầu chiến lược.
Động lực mới cho chuyển dịch năng lượng
Cuộc xung đột thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ nhiên liệu hóa thạch sang #năng lượng tái tạo. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (#IEA), công suất năng lượng tái tạo toàn cầu đạt kỷ lục năm 2025, với 86% công suất phát điện mới đến từ các dự án không sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Ông Imsirovic dự báo xe điện (EV) sẽ ngày càng phổ biến, khiến dầu mỏ mất vị thế độc quyền trong vận tải đường bộ. Ông Mohamed Elheddad (Đại học Lancashire) nhận định rủi ro địa chính trị làm tăng “chi phí thực sự” của nhiên liệu hóa thạch, thúc đẩy đầu tư vào năng lượng tái tạo.
Những quốc gia có thể hưởng lợi
Theo các chuyên gia, #TrungQuốc là nước hưởng lợi lớn nhất nhờ vị thế dẫn đầu sản xuất thiết bị năng lượng tái tạo (hơn 80% tua-bin gió, tấm pin Mặt Trời, pin lưu trữ). Ông Maurice Obstfeld (Viện Peterson) cho rằng #Trung Quốc sẽ được hưởng lợi từ làn sóng chuyển dịch năng lượng. Bên cạnh đó, Mỹ và Qatar củng cố vai trò nhà cung cấp năng lượng chủ chốt: Mỹ với LNG linh hoạt, Qatar với hợp đồng dài hạn.
Cuộc xung đột tại Iran không chỉ là một cuộc chiến khu vực, mà còn là chất xúc tác cho những thay đổi mang tính lịch sử trong cấu trúc năng lượng toàn cầu. Từ việc đa dạng hóa nguồn cung đến thúc đẩy năng lượng sạch, thế giới đang dần thích nghi với một trật tự mới, nơi an ninh năng lượng và bền vững trở thành ưu tiên hàng đầu.
