Sau nhiều năm phát động, văn hóa đọc ở nhiều địa phương vẫn chưa thực sự trở thành thói quen bền vững trong cộng đồng. Theo các chuyên gia, nguyên nhân chính là môi trường đọc chưa đủ thuận lợi để người dân tiếp cận và duy trì thói quen này. Do đó, việc tạo dựng những không gian đọc sách hiện diện trong đời sống hàng ngày là bước đi cần thiết.
Tại xã Đông Tiến, huyện Yên Phong, tỉnh #Bắc-Ninh, một mô hình khuyến học mới đã được triển khai, lấy khuyến đọc làm trụ cột. Thay vì xây thư viện ở trung tâm hành chính, họ chọn đưa thư viện về cộng đồng dân cư. Năm 2020, Thư viện làng Cò Đông Xuyên ra đời, ban đầu chỉ phục vụ vài chục người mỗi ngày, nhưng sau đó đã thu hút hàng trăm lượt bạn đọc vào cuối tuần. Từ gần 5.000 đầu sách, thư viện đã phát triển lên hơn 10.000 đầu sách sau hơn 5 năm hoạt động. Mỗi cuối tuần, thư viện đón trung bình 70-90 lượt bạn đọc, trở thành điểm hẹn văn hóa của cộng đồng với các hoạt động giới thiệu sách, tọa đàm. Bà #Khúc-Thị-Hoa-Phượng, Giám đốc NXB Phụ nữ Việt Nam, nhận định: "Nơi đây đã trở thành hạt nhân lan tỏa văn hóa đọc trong cả khu vực".
Thực tiễn cho thấy thư viện không thể thay thế vai trò của gia đình. Vì vậy, địa phương này đã triển khai chương trình phát triển tủ sách gia đình và tủ sách dòng họ. Mỗi gia đình được khuyến khích xây dựng tủ sách tối thiểu 50 cuốn, nhưng nhiều gia đình đã nhanh chóng phát triển lên 100, thậm chí 200 cuốn. Mục tiêu ban đầu của một chi hội chỉ là 50 tủ sách, nhưng riêng một thôn đã có tới hơn 150 tủ sách, toàn xã đạt gần 400 tủ sách. Các tủ sách dòng họ cũng hoạt động hiệu quả nhờ những người quản lý tâm huyết, tổ chức nhiều hoạt động khuyến đọc, tạo động lực cho trẻ em.
Từ các không gian đọc gia đình và dòng họ, Câu lạc bộ Phụ nữ khuyến đọc ra đời tại thôn Đông Thái vào tháng 3/2024. CLB sinh hoạt định kỳ mỗi tháng một lần với các chủ đề gần gũi như xây dựng tủ sách gia đình, nuôi dạy con cái, lòng biết ơn. Đây là bước phát triển tự nhiên từ nhu cầu của những phụ nữ đã xây dựng tủ sách, muốn có nơi gặp gỡ và chia sẻ kiến thức.
Mô hình này gắn với tinh thần Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường lãnh đạo đối với hoạt động xuất bản, nhấn mạnh mục tiêu thúc đẩy văn hóa đọc, hình thành các thiết chế văn hóa trong cộng đồng. Văn hóa đọc không được tạo dựng bằng phong trào ngắn hạn mà bằng quá trình bền bỉ kiến tạo môi trường đọc ngay trong cộng đồng. #văn-hóa-đọc #thư-viện-làng #tủ-sách-gia-đình #khuyến-đọc #cộng-đồng
