Tây Âu đang hứng chịu một trong những đợt #nắng nóng khắc nghiệt nhất trong nhiều thập kỷ, gây đảo lộn cuộc sống của hàng triệu người. Tại #Pháp, ngày 24/6 ghi nhận nhiệt độ trung bình 30 độ C – mức cao nhất kể từ khi nước này bắt đầu thống kê vào năm 1947. Hơn một nửa lãnh thổ Pháp được đặt trong tình trạng cảnh báo đỏ, trong khi hàng chục nghìn hộ dân ở miền tây bị mất điện. Anh và #Tây Ban Nha cũng ghi nhận tháng 6 nóng nhất kể từ năm 1950, còn Italy có 16 địa phương ban bố cảnh báo đỏ, tập trung ở miền bắc và miền trung.
Theo các nhà khoa học, nguyên nhân chính là hiện tượng #thời tiết mang tên 'khối chặn Omega'. Đây là trạng thái khí quyển khi một vùng áp cao lớn bị kẹp giữa hai vùng áp thấp, tạo cấu trúc giống chữ Omega. Hệ thống này có thể tồn tại nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần, ngăn các hình thái thời tiết khác xâm nhập. Chính vùng áp cao gần như đứng yên này đã hình thành 'vòm nhiệt', giữ không khí nóng trên diện rộng ở Tây và Trung #Âu.
Khi không khí từ tầng cao hạ xuống, nó bị nén lại, làm áp suất và nhiệt độ tăng. Vùng áp cao cũng làm giảm mây, khiến gió suy yếu, tạo điều kiện cho bức xạ Mặt Trời chiếu trực tiếp xuống bề mặt nhiều ngày liên tiếp. Lượng nhiệt tích tụ ngày càng lớn, dẫn tới các đợt sóng nhiệt kéo dài. Ngoài nắng nóng cực đoan, vòm nhiệt còn có thể gây dông mạnh kèm mưa lớn, gió giật và mưa đá.
Các nhà khoa học nhấn mạnh, 'khối chặn Omega' và vòm nhiệt là hiện tượng tự nhiên, từng xảy ra tại Mỹ, Canada, Australia và Nam Á. Tuy nhiên, trong bối cảnh #biến đổi khí hậu, những hiện tượng này tạo ra mức nhiệt cao hơn đáng kể. Theo Cơ quan Biến đổi Khí hậu Copernicus của EU, nhiệt độ trung bình toàn cầu hiện cao hơn khoảng 1,4°C so với thời kỳ tiền công nghiệp, trong khi mức tăng tại châu Âu lên tới 2,4°C, khiến đây trở thành lục địa nóng lên nhanh nhất thế giới.
Nhiều yếu tố khiến châu Âu đặc biệt dễ tổn thương trước biến đổi khí hậu. Tốc độ nóng lên nhanh tại #Bắc Cực khiến băng tuyết tan, các bề mặt tối hấp thụ nhiều nhiệt hơn, tạo hiệu ứng khuếch đại nhiệt độ. Việc giảm ô nhiễm aerosol trong nhiều năm qua cũng khiến lượng bức xạ Mặt Trời đến bề mặt nhiều hơn, góp phần gia tăng nhiệt độ bề mặt. Dù cải thiện chất lượng không khí và sức khỏe cộng đồng, điều này cũng làm tăng nhiệt.
Các chuyên gia kết luận rằng biến đổi khí hậu không trực tiếp tạo ra vòm nhiệt, nhưng khiến chúng xuất hiện thường xuyên hơn, kéo dài hơn và mạnh hơn, làm gia tăng nguy cơ xảy ra các đợt nắng nóng cực đoan trên khắp châu Âu. Đây là lời cảnh báo rõ ràng về tác động của khí hậu toàn cầu đối với cuộc sống con người.
