Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 vừa qua, nhiều gia đình tại TP HCM đã không chờ đợi kết quả mà chủ động tìm kiếm các hướng đi thay thế cho con em mình. Thay vì lo lắng, họ xem đây là cơ hội để định hướng nghề nghiệp sớm, đặc biệt qua các chương trình học nghề và du học.
Học nghề: Lựa chọn an toàn và thực tế
Bà Tuyết Hồng (phường Sài Gòn, TP HCM) chia sẻ: “Tôi không áp lực thi cử cho con, cũng không bắt ép con phải đậu nguyện vọng vào lớp 10 công lập. Tuy nhiên, khi mức điểm thi không còn an toàn, bậc làm cha mẹ phải giúp con có thêm nhiều hướng đi mới chứ không thể để việc học của con bị dang dở”. Gia đình bà đã đưa con đi tham quan các trường nghề ngay sau khi có điểm thi.
Tương tự, ông Minh Tuấn (xã Đông Thạnh) cho biết đã nộp hồ sơ xét tuyển hệ 9+ cho con trai vào một trường cao đẳng gần nhà. Với truyền thống làm nghề kỹ thuật và cơ khí, con trai ông mong muốn rẽ hướng học nghề từ sớm. Ông Tuấn nhấn mạnh: “Nếu trúng tuyển vào THPT công lập thì quá tốt, ngược lại nếu trượt hết 3 nguyện vọng cũng không sao. Điều quan trọng nhất là gia đình đồng hành và giúp con xác định được nghề nghiệp trong tương lai”.
TS Hoàng Văn Viết, Trưởng Phòng Quản lý Đào tạo - Hợp tác Quốc tế, Trường CĐ Lý Tự Trọng TP HCM, cho biết năm nay trường dành khoảng 2.000 chỉ tiêu cho hệ trung cấp 9+ và đã nhận hơn 200 hồ sơ. Ông dự đoán sau khi có điểm chuẩn vào THPT công lập, lượng hồ sơ sẽ tăng mạnh, đặc biệt ở các ngành “hot”. Học sinh học trung cấp hoàn toàn có thể liên thông lên cao đẳng, đại học, vừa tiết kiệm chi phí, thời gian, vừa giúp các em sớm gia nhập thị trường lao động.
Bài học từ mô hình trung học nghề Hàn Quốc
TS Phan Thị Lê Thu, Phó Hiệu trưởng Trường CĐ Viễn Đông, sau chuyến khảo sát tại tỉnh Gyeongsangbuk-do, Hàn Quốc, cho biết học sinh sau THCS có thể học trung học nghề 3 năm, vừa học văn hóa THPT vừa đào tạo nghề như #công-nghệ thông tin, truyền thông số, thương mại quốc tế, điều dưỡng, cơ khí, du lịch, trí tuệ nhân tạo… Kinh nghiệm Hàn Quốc cho thấy phân luồng không phải “rẽ ngang” mà là “rẽ đúng hướng”, giúp học sinh có động lực học tập, giảm học lệch và tăng khả năng có việc làm.
Tại Việt Nam, mô hình 9+ có nhiều điểm tương đồng nhưng khác biệt về cấu trúc chương trình văn hóa và văn bằng. Học sinh tốt nghiệp trường nghề chỉ nhận giấy chứng nhận hoàn thành khối lượng kiến thức văn hóa THPT, không phải bằng tốt nghiệp THPT. Để khắc phục, Trường CĐ Viễn Đông phối hợp với đơn vị #giáo-dục thường xuyên dạy 7 môn văn hóa theo chương trình GDTX cấp THPT, giúp học sinh có thể tham gia kỳ thi tốt nghiệp THPT để xét tuyển đại học.
Du học sớm: Cơ hội và học bổng hấp dẫn
Bà Võ Thanh Hường, Trưởng Phòng Tuyển sinh và Truyền thông Trường CĐ Quốc tế TP HCM, cho biết nhiều học sinh đã xây dựng lộ trình du học sớm ngay sau THCS. Nổi bật là học bổng INTENSE miễn phí 100% cho sinh viên học tại trường, sau đó chuyển tiếp sang Đài Loan (Trung Quốc). Sinh viên chỉ đóng 30% học phí khóa tiếng Trung, nếu đậu phỏng vấn được hoàn phí; khi học tại Đài Loan được miễn 100% học phí, KTX và nhận sinh hoạt phí hơn 22,5 triệu đồng/tháng. Ngoài ra, thị trường Nhật Bản và Đức cũng đang thiếu nhân lực ngành điều dưỡng, mở ra cơ hội cho sinh viên trang bị thêm ngoại ngữ.
Thị trường lao động và chính sách hỗ trợ
Ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TP HCM, chỉ ra sự thiếu hụt nhân lực ở 4 nhóm ngành: công nghệ cao, điện tử - bán dẫn, năng lượng tái tạo và xây dựng hạ tầng. Làn sóng FDI và dịch chuyển xanh khiến nhu cầu tuyển dụng kỹ sư sản xuất, kỹ thuật viên CNC, thợ lắp đặt điện mặt trời tăng cao.
Về chính sách, TS Đinh Văn Đệ, quyền Hiệu trưởng Trường CĐ Lý Tự Trọng TP HCM, cho biết học sinh học trung cấp được miễn 100% học phí. Nghị định 238/2025/NĐ-CP giảm 70% học phí cho người học ngành nặng nhọc, độc hại. Nhờ đó, học viên chỉ đóng khoảng 30% học phí, phần còn lại do Nhà nước hỗ trợ.
Điểm chuẩn lớp 10 và quy trình xét tuyển
Ông Nguyễn Văn Phong, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT TP HCM, giải thích việc chậm công bố điểm chuẩn là do Sở chuyển sang xét đồng thời 3 nguyện vọng để giảm tỉ lệ ảo. Sau khi học sinh trúng tuyển chuyên, tích hợp xác nhận nhập học vào ngày 23-6, Sở mới tính điểm chuẩn hệ đại trà. Quy trình này giúp kết quả sát thực tế, tránh mất cơ hội cho thí sinh khác.
Như vậy, sau kỳ thi lớp 10, các gia đình có thể chủ động tìm kiếm “cửa sáng” qua học nghề, du học hoặc tận dụng chính sách hỗ trợ. Đây không chỉ là giải pháp tình thế mà còn là hướng đi chiến lược giúp học sinh sớm xác định nghề nghiệp, đáp ứng nhu cầu thị trường lao động. Với sự đồng hành của phụ huynh và nhà trường, mỗi học sinh đều có thể tìm thấy con đường phù hợp cho tương lai.
Bài viết này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân luồng #hướng-nghiệp sớm, đặc biệt trong bối cảnh #thị-trường-lao-động đang thay đổi nhanh chóng. Các chương trình #đào-tạo-nghề và #du-học không chỉ mở ra cơ hội việc làm mà còn giúp học sinh phát triển kỹ năng toàn diện. Đối với phụ huynh, việc nắm bắt thông tin về #tuyển-sinh và các chính sách hỗ trợ là chìa khóa để đồng hành cùng con trên con đường tương lai.
