Eo biển Hormuz, một trong những tuyến đường hàng hải nhộn nhịp nhất thế giới, lại một lần nữa trở thành tâm điểm căng thẳng khi một tàu chở hàng bị tấn công chỉ vài giờ sau khi Tehran đưa ra cảnh báo cứng rắn. Sự việc này không chỉ đe dọa an ninh hàng hải mà còn khiến giá dầu toàn cầu tăng vọt, làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng năng lượng mới. Liên Hợp Quốc buộc phải tạm dừng kế hoạch sơ tán hàng ngàn thuyền viên mắc kẹt, cho thấy tình hình đang ngày càng phức tạp.
Diễn biến vụ tấn công tàu hàng gần eo biển Hormuz
Theo thông tin từ Cơ quan Điều phối Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), con tàu chở hàng mang tên Ever Lovely, treo cờ #Singapore, đã báo cáo bị trúng đầu đạn khi đang di chuyển gần vùng biển Oman. Sự việc xảy ra chỉ vài giờ sau khi Iran cảnh báo các tàu không được đi theo những tuyến hàng hải mà nước này chưa phê chuẩn. Các nguồn tin an ninh cho biết nhiều khả năng con tàu đã bị máy bay không người lái (UAV) tấn công. Reuters dẫn lời hai quan chức Mỹ khẳng định Iran đã nổ súng vào con tàu, nhưng chính phủ Mỹ chưa đưa ra bình luận chính thức.
Con tàu Ever Lovely không nằm trong chương trình sơ tán của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), nhưng vụ việc đã làm dấy lên lo ngại về an toàn hàng hải tại khu vực. Cơ quan Quản lý eo biển vịnh Ba Tư do Iran lập ra tuyên bố những tàu không đi đúng tuyến do Iran chỉ định sẽ không được bảo đảm an toàn. Điều này đồng nghĩa với việc Iran đang siết chặt kiểm soát #eo biển Hormuz, bất chấp những lời cảnh báo từ Mỹ và các đồng minh.
Phản ứng của quốc tế và tác động đến thị trường năng lượng
Ngay sau vụ tấn công, giá dầu chuẩn thế giới đã tăng 1,9%, phản ánh lo ngại về sự gián đoạn nguồn cung từ Vùng Vịnh. Các nhà phân tích nhận định sự việc làm dấy lên câu hỏi về thời gian cần thiết để các dòng chảy dầu mỏ từ khu vực này có thể trở lại bình thường. Trong bối cảnh #Iran và #Mỹ liên tục đối đầu, eo biển Hormuz trở thành con bài chiến lược quan trọng.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, trong chuyến công du vùng Vịnh nhằm trấn an các nước về thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, đã tuyên bố rằng nếu Iran đe dọa hoặc phong tỏa tàu thuyền tại eo biển Hormuz, “chúng ta sẽ gặp vấn đề”. Tuy nhiên, Iran phát tín hiệu sẽ tiếp tục khẳng định quyền kiểm soát. Ngày 26/6, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố việc đi lại an toàn qua eo biển chỉ được bảo đảm với tàu đi theo những tuyến do Iran chỉ định, đồng thời yêu cầu hai tàu treo cờ Panama đổi hướng.
Liên Hợp Quốc tạm dừng kế hoạch sơ tán thuyền viên
IMO, cơ quan của Liên Hợp Quốc, đang hỗ trợ đưa hàng trăm tàu cùng hàng nghìn thuyền viên mắc kẹt nhiều tháng trời tại eo biển Hormuz kể từ khi chiến sự bùng phát vào cuối tháng 2. Tổng Thư ký IMO Arsenio Dominguez cho biết tổ chức này quyết định “tạm đình chỉ việc triển khai kế hoạch để xác nhận lại rằng các điều kiện bảo đảm an toàn cần thiết vẫn còn được duy trì với các tàu trong danh sách sơ tán và tất cả tàu hoạt động trong khu vực”. Chương trình sơ tán, được triển khai từ ngày 24/6, cho phép tàu thuyền và thủy thủ đoàn rời vịnh Ba Tư thông qua hai tuyến hàng hải: một đi qua vùng biển Iran và một qua vùng biển Oman, dưới sự giám sát của Mỹ.
Việc tạm dừng kế hoạch sơ tán cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình hình an ninh. Nhiều thuyền viên đã mắc kẹt trong điều kiện khó khăn, thiếu thốn lương thực và nước uống. Các tổ chức nhân đạo kêu gọi các bên liên quan kiềm chế để đảm bảo an toàn cho dân thường. Trong khi đó, giá dầu tăng cao cũng gây áp lực lên nền kinh tế toàn cầu vốn đang phục hồi sau đại dịch.
Bối cảnh căng thẳng leo thang và những kịch bản tương lai
Vụ tấn công mới nhất diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang. Đầu tháng này, Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo rằng nếu Iran không tuân thủ thỏa thuận nhằm chấm dứt chiến sự và mở lại eo biển Hormuz, Washington có thể sẽ lại không kích nước này. Trong khi đó, các đồng minh của Mỹ trong khu vực như #Oman và Ả Rập Xê Út cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc.
Các chuyên gia an ninh hàng hải cho rằng việc Iran sử dụng UAV để tấn công tàu thương mại là một chiến thuật mới, khó đối phó hơn so với các cuộc tấn công bằng xuồng cao tốc trước đây. Điều này đặt ra thách thức lớn cho các lực lượng hải quân quốc tế đang tuần tra tại khu vực. Nếu tình hình không được kiểm soát, eo biển Hormuz có thể trở thành điểm nóng xung đột, ảnh hưởng trực tiếp đến #giá dầu và an ninh năng lượng toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, các nước nhập khẩu dầu lớn như Trung Quốc, Ấn Độ và Nhật Bản đang theo dõi sát sao diễn biến. Nhiều quốc gia đã tăng cường dự trữ chiến lược và tìm kiếm các nguồn cung thay thế. Tuy nhiên, không có tuyến đường nào có thể thay thế hoàn toàn eo biển Hormuz, nơi chiếm khoảng 20% lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu.
Kết luận, vụ tấn công tàu hàng gần eo biển Hormuz là một hồi chuông cảnh báo về nguy cơ xung đột lan rộng tại khu vực Trung Đông. Liên Hợp Quốc tạm dừng kế hoạch sơ tán, giá dầu tăng vọt, và những lời đe dọa qua lại giữa Mỹ và Iran cho thấy tình hình đang rất căng thẳng. Cộng đồng quốc tế cần nỗ lực hơn nữa để hạ nhiệt căng thẳng, đảm bảo an toàn cho hàng ngàn thuyền viên và duy trì dòng chảy năng lượng ổn định.
