Hôm nay, hơn một triệu thí sinh trên cả nước sẽ biết #điểm thi tốt nghiệp THPT. Với nhiều #gia đình, đó là khoảnh khắc vỡ òa hạnh phúc, nhưng cũng có thể là khởi đầu cho những so bì, #áp lực không đáng có. Ngay sau khi kết quả được công bố, những câu hỏi như “Được bao nhiêu điểm?”, “Đỗ trường nào?” sẽ xuất hiện khắp nơi, từ bữa cơm gia đình đến các nhóm chat, đầu ngõ và mạng xã hội. Phần lớn xuất phát từ sự quan tâm, nhưng vô tình tạo thành một cuộc đua ngầm về thành tích, biến điểm số thành thước đo giá trị của mỗi đứa trẻ. Chỉ những gia đình có con kết quả chưa như ý mới thấm thía sức nặng của những lời hỏi thăm tưởng chừng vô hại ấy.
Nhiều năm trước, tôi có người bạn chỉ thi đậu cao đẳng. Sau ngày biết điểm, cậu gần như không dám ra khỏi nhà. Giờ đây, khi đã trở thành chủ một doanh nghiệp nhỏ, tạo việc làm cho hàng chục lao động, cậu nói mình vẫn không khỏi mặc cảm khi gặp lại bạn bè trong những lần họp lớp. Ký ức mùa hè năm đó luôn là thứ cảm giác rất khó chịu với cậu mỗi khi nhớ về. Nhưng nhìn bạn, tôi nhận ra rằng cuộc đời hiếm khi diễn tiến theo một đường thẳng như cách ta kỳ vọng. Một bảng điểm chỉ phản ánh kết quả của vài buổi thi, hoặc dài hơn là 12 năm học, nhưng không thể quyết định một con người sẽ trở thành ai sau mười hay hai mươi năm nữa.
Điều quyết định một cuộc đời không chỉ là kiến thức tích lũy ở tuổi mười tám. Đó còn là sự trung thực, tinh thần trách nhiệm, khả năng thích nghi, ý chí vượt qua thất bại và thói quen học hỏi suốt đời. Những phẩm chất ấy không có trong bất kỳ bảng điểm nào, nhưng lại quyết định một người có thể đi được bao xa. Luôn có nhiều lối đi để đến thành công. Có người bước vào đại học bằng số điểm rất cao nhưng rồi nhận ra mình chọn nhầm ngành. Có người không đỗ nguyện vọng, học nghề, đi làm, tích lũy kinh nghiệm rồi tiếp tục học để tìm thấy công việc phù hợp. Có người khởi đầu chậm hơn bạn bè vài năm nhưng lại bền bỉ tiến về phía trước và đạt được thành công theo cách của riêng mình.
Khi nhìn vào những người thành đạt ở tuổi bốn mươi hay năm mươi, hiếm ai còn hỏi họ từng đạt bao nhiêu điểm trong kỳ thi tốt nghiệp. Điều xã hội quan tâm là họ đã làm được gì, sống ra sao, có trách nhiệm với gia đình và đóng góp thế nào cho cộng đồng. Cha mẹ nào cũng mong điều tốt nhất cho con. Ai cũng sợ con mình đánh mất cơ hội. Nhưng chính vì yêu thương, người lớn càng cần cẩn trọng với những lời nói trong ngày công bố điểm. Nếu điều đầu tiên một học sinh nhận được là sự #so sánh, các em sẽ nhớ rất lâu. Nếu điều đầu tiên là câu hỏi: “Con có ổn không?”, các em cũng sẽ nhớ rất lâu. Chỉ khác nhau vài lời nói, một bên có thể trở thành áp lực đè nặng, bên kia có thể trở thành điểm tựa để các em bước tiếp.
Hôm nay, hàng triệu bảng điểm sẽ được mở ra. Có em sẽ bước vào cánh cửa mình hằng mơ ước. Có em sẽ phải rẽ sang một con đường khác. Nhưng điều các em cần mang theo suốt cuộc đời không phải là vài con số trên màn hình, mà là niềm tin rằng giá trị của một con người không thể được quyết định bởi một kỳ thi duy nhất. Điểm số có thể mở hoặc khép lại một cánh cửa. Nhưng chính cách gia đình và xã hội nhìn nhận kết quả ấy mới quyết định một người trẻ sẽ bước tiếp với sự tự tin hay mặc cảm. Ngày công bố điểm thi không thể bị biến thành ngày “xếp hạng” những đứa trẻ.
Bài viết này là lời nhắn gửi từ tác giả #TrầnPhúDũng, một giảng viên, thạc sĩ Luật, mong các bậc phụ huynh hãy dành cho con cái sự thấu hiểu và đồng hành thay vì so sánh. Hãy nhớ rằng, #giátrịconngười không nằm ở #điểmthi mà ở những phẩm chất bên trong. #kỳthitốtnghiệpTHPT chỉ là một bước ngoặt, không phải đích đến cuối cùng. Hãy cùng nhau xây dựng một #giađình yêu thương, nơi con trẻ được trân trọng vì chính con người các em.
