Với mong muốn bảo tồn và lan tỏa #văn hóa dân tộc, bốn nữ sinh Trường THPT Hòa Vang (#Đà Nẵng) đã sáng tạo dự án “#Lưu âm Cơ Tu” – đưa âm nhạc dân gian của đồng bào #Cơ Tu lên không gian số. Dự án không chỉ giành giải Nhất cuộc thi “Sáng kiến #chuyển đổi số vì thành phố hòa nhập, kết nối cộng đồng” do Thành đoàn Đà Nẵng phối hợp UNICEF tổ chức, mà còn nhận được sự ghi nhận từ chính cộng đồng Cơ Tu.
Hành trình từ những giai điệu tuổi thơ
Nguyễn Thái Minh Phương – trưởng nhóm dự án – chia sẻ: “Ba em là nhạc sĩ, những giai điệu núi rừng Cơ Tu đã lớn lên cùng tuổi thơ em. Em nghĩ nếu những thanh âm ấy chỉ còn trong ký ức người lớn thì thật đáng tiếc.” Từ mùa hè năm 2025, Phương cùng các bạn Nguyễn Nhật Bảo Nguyên, Trương Khương Nguyên và Đoàn Thùy Linh bắt tay vào thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học về nhận thức của học sinh đối với âm nhạc dân gian Cơ Tu. Sau khi giành giải Nhất cấp thành phố, nhóm quyết định mở rộng thành dự án cộng đồng mang tên #Lưu-âm-Cơ-Tu.
Công nghệ làm cầu nối di sản
Thay vì bảo tồn theo cách truyền thống, nhóm chọn hướng đi mới: số hóa văn hóa. Các em xây dựng website như một thư viện lưu giữ các làn điệu dân ca, nhạc cụ và câu chuyện văn hóa Cơ Tu. Những tấm thiệp song ngữ Việt – Cơ Tu tích hợp mã QR, chỉ cần quét là có thể nghe nhạc. Bộ truyện tranh được hỗ trợ bởi #AI (trí tuệ nhân tạo), sau đó nhóm chỉnh sửa để đảm bảo tính chính xác văn hóa. Ngoài ra, còn có flashcard giới thiệu nhạc cụ và móc khóa tích hợp mã QR dẫn đến các mini game tương tác. “Bảo tồn không có nghĩa là giữ nguyên rồi cất vào tủ kính. Phải làm cho văn hóa trở nên ‘chạm’ được, dễ nghe, dễ chơi thì người trẻ mới đón nhận”, Bảo Nguyên nói.
Vượt khó để kết nối cội nguồn
Hành trình không trải hoa hồng. Kiến thức về lập trình, thiết kế vượt xa chương trình học, có hôm các em thức đến khuya để sửa lỗi. Nhóm nhiều lần vượt đường dài đến các làng Cơ Tu, gặp gỡ già làng Clâu Nhím để có tư liệu chân thực. “Những ngày đầu, chúng em gần như không hiểu hết các làn điệu, nhưng càng lắng nghe càng nhận ra kho tàng văn hóa đang đứng trước nguy cơ mai một”, Thùy Linh tâm sự.
Hiệu quả và lan tỏa
Khảo sát trên 100 học sinh cho thấy hơn 70% hiểu rõ hơn về âm nhạc Cơ Tu, hơn 60% hứng thú hơn với nghệ thuật truyền thống. Già làng Clâu Nhím đánh giá bộ sưu tập có nội dung phong phú, phù hợp với giá trị văn hóa Cơ Tu. Dự án cũng giành giải Nhất chương trình “Sáng kiến chuyển đổi số vì thành phố hòa nhập, kết nối cộng đồng”. Nhóm hy vọng các sản phẩm như móc khóa, flashcard sẽ trở thành quà lưu niệm tại các khu du lịch sinh thái, và website sẽ tiếp tục được mở rộng.
Câu chuyện của bốn nữ sinh là minh chứng cho sức mạnh của #chuyển-đổi-số trong bảo tồn văn hóa. Họ đã biến những giai điệu dân gian thành trải nghiệm sống động, khơi dậy tình yêu di sản trong thế hệ trẻ. Như lời cô Nguyễn Thị Minh Phương – giáo viên hướng dẫn: “Điều đáng quý nhất là các em đã chọn cách tiếp cận mới để lan tỏa văn hóa dân tộc trong thời đại số.” Với tinh thần đó, #Cơ-Tu không chỉ là một dân tộc, mà còn là sợi dây kết nối quá khứ với tương lai.
Dự án “Lưu âm Cơ Tu” là một trong những sáng kiến tiêu biểu cho thấy #công-nghệ có thể trở thành cầu nối đưa di sản đến gần giới trẻ. Từ website, thiệp nhạc, flashcard đến móc khóa, mỗi sản phẩm đều mang hơi thở hiện đại nhưng vẫn giữ được hồn cốt dân tộc. Đây chính là cách mà thế hệ trẻ góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa trong kỷ nguyên số.
Nếu bạn muốn khám phá thêm về âm nhạc Cơ Tu, hãy quét mã QR trên các sản phẩm của nhóm hoặc truy cập website “Lưu âm Cơ Tu”. Mỗi giai điệu là một câu chuyện, mỗi nhạc cụ là một di sản. Và với sự chung tay của cộng đồng, #văn-hóa-dân-tộc sẽ không bao giờ bị lãng quên.
