Trong khi #Nhật-Bản đang bay cao tại các kỳ #World Cup và khẳng định vị thế số một châu Á, nhiều người hâm mộ Việt Nam lại băn khoăn: Tại sao chúng ta từng cố gắng học hỏi mô hình bóng đá #Nhật Bản nhưng cuối cùng vẫn chưa thể áp dụng thành công? Câu chuyện này không chỉ đơn thuần là về chiến thuật hay kỹ thuật, mà còn là bài học về sự khác biệt văn hóa và tư duy quản lý.
Việt Nam từng muốn 'Nhật hóa' bóng đá
Đã có một thời kỳ, #bóng đá Việt Nam xem #Nhật-Bản và #J-League như một hình mẫu để học hỏi, sao chép nhằm vươn ra khỏi Đông Nam Á và tiến tới chinh phục sân chơi châu lục. Thời điểm đó, bóng đá Việt Nam mở cửa chào đón một làn sóng chuyên gia Nhật Bản rầm rộ: từ chiếc ghế Giám đốc kỹ thuật, HLV trưởng ĐTQG (ông Toshiya Miura), cho đến các HLV ngoại tại các CLB #V-League và cả những bộ óc quản lý được mời về điều hành Công ty VPF. Thậm chí, sau mỗi mùa giải, các lãnh đạo CLB Việt Nam lại bay sang J-League tham quan, học hỏi mô hình.
Thế nhưng, sau tất cả những chuyến đi, cái kết nhận về lại là những cuộc chia tay. Các HLV Nhật rời đi trong im lặng hoặc bị sa thải, các dự án lấy hình mẫu J-League gần như không được hiện thực hoá. Bản quy hoạch từng được kỳ vọng thay đổi diện mạo bóng đá nội rốt cuộc chỉ để lại những bài học đắt giá, khi chúng ta nhận ra việc copy một mô hình tiên tiến về vận hành tại V-League là điều bất khả thi.
Vì đâu mối duyên bất thành?
Nguyên nhân cốt lõi của sự thất bại này nằm ở chỗ: chúng ta nhìn thấy sự tương đồng về thể trạng Đông Á, nhưng lại bỏ qua sự khác biệt về tư duy và nền tảng xã hội. Người Nhật mang sang sự nghiêm cẩn, tính kỷ luật thép và một hệ thống đòi hỏi các mắt xích phải vận hành chính xác, nhưng trớ trêu thay bóng đá Việt Nam lại chưa đảm bảo được những yếu tố vốn là nền móng để J-League phát triển.
Cầu thủ Việt Nam có sự khéo léo nhưng thiếu tư duy chiến thuật và tính chuyên nghiệp trong sinh hoạt để đáp ứng cường độ đôi khi cao tới mức khắc nghiệt của các HLV Nhật Bản. Ở phần móng là các CLB cũng thế, không nhiều đội bóng ở V-League đáp ứng được yêu cầu về cơ sở vật chất, hệ thống chăm sóc y tế ở mức tối thiểu theo mong muốn từ các chuyên gia Nhật Bản. Hệ sinh thái bóng đá học đường, nguồn tài chính tự chủ… cũng thiếu nên thích ứng trước một triết lý bóng đá duy lý, đòi hỏi thời gian với một nền bóng đá nội chuộng thành tích ngắn hạn chính là câu trả lời.
Dẫu vậy, câu chuyện dang dở của bóng đá Việt Nam với những người thầy Nhật suy cho cùng không phải là một thất bại đáng quên, mà là một trải nghiệm cần thiết để tìm ra một hướng đi phù hợp cho riêng mình. Và có vẻ như sau nhiều trải nghiệm với nền bóng đá số 1 châu lục, lúc này bóng đá Việt Nam cũng đã có những điều chỉnh để phù hợp nhất với mình, thành công của #U23-Việt-Nam hay U17 Việt Nam ở sân chơi châu lục là minh chứng rõ nhất cho con đường mà chúng ta đang đi.
Nhìn lại, việc bóng đá Việt Nam thất bại trong việc 'Nhật hóa' không có nghĩa là chúng ta không thể tiến bộ. Ngược lại, nó buộc chúng ta phải nhìn nhận thực tế và xây dựng một hệ thống phù hợp với văn hóa, con người và điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam. Thành công gần đây của các đội tuyển trẻ như #U23-Việt-Nam cho thấy chúng ta đang đi đúng hướng, với sự đầu tư bài bản vào đào tạo trẻ và chiến thuật hợp lý.
Tuy nhiên, để vươn tới tầm World Cup như #Nhật-Bản, bóng đá Việt Nam còn rất nhiều việc phải làm. Đó là cải thiện hệ thống giải đấu chuyên nghiệp, nâng cao chất lượng đào tạo huấn luyện viên, và quan trọng nhất là thay đổi tư duy từ thành tích ngắn hạn sang phát triển bền vững. Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể hy vọng một ngày nào đó sẽ 'bay cao' như người Nhật.
Bài học từ sự thất bại của quá khứ chính là kim chỉ nam cho tương lai. #Bóng-đá-Việt-Nam đã và đang đi trên con đường của riêng mình, và thành công bước đầu đã đến. Hãy kiên nhẫn và tiếp tục đầu tư, bởi hành trình chinh phục World Cup không thể một sớm một chiều.
