Ngày 26/6, TAND Hà Nội đã tuyên án sơ thẩm vụ tranh chấp quyền sở hữu bản ghi âm, ghi hình giữa nguyên đơn là nhạc sĩ Giáng Son, Nguyễn Vĩnh Tiến và bị đơn là Công ty cổ phần Thương mại và Dịch vụ truyền thông Bihaco (BH Media). Vụ việc kéo dài từ năm 2021, liên quan đến ca khúc nổi tiếng Giấc mơ trưa.
Phán quyết của tòa án
HĐXX xác định Giáng Son và Nguyễn Vĩnh Tiến là đồng tác giả, đồng chủ sở hữu quyền tác giả đối với ca khúc Giấc mơ trưa. Trong đó, Giáng Son sáng tác phần nhạc, còn Nguyễn Vĩnh Tiến sáng tác phần lời. Tác phẩm được bảo hộ từ khi công bố lần đầu năm 2005. Giáng Son cũng là chủ sở hữu duy nhất của bản ghi âm gốc do ca sĩ Khánh Linh thể hiện, vì chị đầu tư toàn bộ kinh phí, thuê phòng thu, phối khí và ca sĩ.
Tòa nhận định, dù BH Media cho rằng họ quản lý bản ghi âm của nghệ sĩ Dương Thùy Anh theo hợp đồng với Hồ Gươm Audio, bản ghi này lại sử dụng phần hòa âm, phối khí từ bản gốc của Giáng Son mà chưa được phép. Việc BH Media tự xác nhận quyền sở hữu bản quyền tác phẩm trên hệ thống Content ID của YouTube đã xâm phạm quyền phân phối tác phẩm và quyền lợi kinh tế hợp pháp của nguyên đơn.
HĐXX cũng chỉ trích BH Media với tư cách doanh nghiệp truyền thông chuyên nghiệp và đối tác của YouTube, đã không rà soát đầy đủ tính hợp pháp của nguồn gốc bản phối trước khi xác nhận quyền sở hữu trên môi trường số. Hành vi này gây xung đột bản quyền ngay trên kênh YouTube của Giáng Son, khiến toàn bộ doanh thu quảng cáo bị điều hướng về phía bị đơn.
Yêu cầu bồi thường và xin lỗi
Ban đầu, Giáng Son yêu cầu bồi thường thiệt hại về danh dự, uy tín với số tiền một tỷ đồng, nhưng tại phiên tòa, nguyên đơn tự nguyện rút yêu cầu này với tinh thần xây dựng. Ở chiều ngược lại, BH Media từng phản tố, yêu cầu Giáng Son xin lỗi công khai và bồi thường 143 triệu đồng, nhưng sau đó đã rút toàn bộ yêu cầu phản tố.
Tòa buộc BH Media chấm dứt ngay mọi hành vi xâm phạm quyền; gỡ bỏ toàn bộ thông tin xác nhận chủ sở hữu không đúng và dừng mọi hoạt động khai thác thương mại liên quan cho đến khi có sự đồng ý bằng văn bản của các đồng tác giả. BH Media cũng phải xin lỗi công khai Giáng Son và Nguyễn Vĩnh Tiến trên ba tờ báo in trong một số phát hành.
Bối cảnh vụ kiện
Vụ kiện bắt nguồn từ năm 2021, khi Giáng Son đăng tải ca khúc Giấc mơ trưa do ca sĩ Khánh Linh thể hiện lên kênh YouTube cá nhân. Ngay sau đó, hệ thống Content ID của YouTube gửi thông báo vi phạm bản quyền liên quan đến BH Media đối với chính bản ghi này. Giáng Son cho rằng bản ghi âm thuộc sở hữu của mình vì chị trực tiếp đầu tư tài chính, tổ chức sản xuất từ khâu thuê phòng thu đến phối khí cho album phát hành năm 2007.
BH Media bác cáo buộc, cho biết họ được nhận chuyển nhượng quyền quản lý và khai thác các bản ghi âm số từ Hồ Gươm Audio theo hợp đồng ký năm 2020, trong đó có ca khúc Giấc mơ trưa do nghệ sĩ đàn nhị Dương Thùy Anh thể hiện. Đại diện doanh nghiệp cho rằng thông báo bản quyền chỉ là thao tác kỹ thuật của hệ thống Content ID và họ đã chủ động gỡ bỏ xác nhận bản quyền sau khi nhận được phản ánh vào tháng 10/2021.
Theo nguyên đơn, mấu chốt vụ kiện nằm ở sự khác biệt giữa các bản ghi âm và nguồn gốc của chúng. Giáng Son từng cho phép nghệ sĩ Dương Thùy Anh sử dụng phần phối khí của ca khúc để làm đĩa CD cho Hồ Gươm Audio, nhưng bản ghi của Dương Thùy Anh và bản ghi của Khánh Linh là hai bản ghi âm hoàn toàn khác nhau. Việc BH Media sử dụng tệp tham chiếu khiến video của chị bị hệ thống khiếu nại bản quyền không chính xác. Trong khi đó, dù Hồ Gươm Audio xác nhận đã chuyển nhượng quyền cho BH Media, đơn vị này không còn lưu giữ hồ sơ hoặc giấy phép phát hành gốc từ năm 2007 để đối chứng.
Ý nghĩa của phán quyết
Hai nhạc sĩ cho rằng vụ kiện đã vượt ra ngoài phạm vi tranh chấp cá nhân, liên quan đến quyền lợi của hàng nghìn nghệ sĩ trên môi trường số. Họ mong muốn tòa án đưa ra phán quyết công tâm, tạo cơ sở pháp lý và tiền lệ cho các tranh chấp tương tự trong tương lai. Sau khi nghe tuyên án sơ thẩm, Giáng Son và đồng tác giả Nguyễn Vĩnh Tiến bày tỏ vui mừng, cho rằng đây không chỉ là chiến thắng của cá nhân họ mà còn của những người làm nghệ thuật chân chính.
Phán quyết này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tôn trọng bản quyền và quyền tác giả trong thời đại kỹ thuật số, đặc biệt khi các nền tảng như YouTube ngày càng phổ biến. Các nghệ sĩ cần bảo vệ tác phẩm của mình một cách chủ động, và các doanh nghiệp truyền thông phải thận trọng trong việc xác nhận quyền sở hữu trên môi trường trực tuyến.
Vụ việc cũng đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của các nền tảng công nghệ trong việc xử lý các tranh chấp bản quyền. Hệ thống Content ID của YouTube dù hữu ích nhưng có thể gây ra nhầm lẫn nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Các nghệ sĩ cần hiểu rõ quyền lợi của mình và sẵn sàng khởi kiện khi bị xâm phạm.
Với phán quyết này, Giáng Son và Nguyễn Vĩnh Tiến đã giành lại công bằng cho tác phẩm của mình. Đây là bài học cho tất cả những ai hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật và truyền thông về tầm quan trọng của việc bảo vệ bản quyền.
Đọc thêm về các vấn đề liên quan: #bản quyền, #nhạc sĩ, #YouTube, #Giấc mơ trưa, #Content ID, #BH Media.
