Trong một diễn biến ngoại giao đáng chú ý, #Mỹ và #Iran đã đạt được bước tiến quan trọng trong tiến trình #hòa giải kéo dài nhiều năm. Phiên họp đầu tiên của các cuộc đàm phán cấp cao trong khuôn khổ Bản ghi nhớ Islamabad – văn kiện được ký kết tại Hội nghị Thượng đỉnh Hồ Lucerne – đã diễn ra tại khu nghỉ dưỡng Bürgenstock, #Thụy Sỹ. Sự kiện có sự tham gia của đại diện hai nước cùng các bên trung gian là Qatar và #Pakistan, mở ra hy vọng về một tương lai hòa bình hơn cho khu vực Trung Đông vốn nhiều biến động.
Không khí tích cực và những kết quả ban đầu
Theo tuyên bố chung do Bộ Ngoại giao Pakistan công bố trên mạng xã hội X, hội nghị được tiến hành trong bầu không khí tích cực và mang tính xây dựng. Các bên đã đạt được những tiến triển đáng khích lệ, đặc biệt là việc thiết lập một cơ chế cho các cuộc đàm phán kỹ thuật tiếp theo. Điều này cho thấy cả Washington và Tehran đều có thiện chí thực sự trong việc giải quyết các bất đồng kéo dài, từ vấn đề hạt nhân đến các lệnh trừng phạt kinh tế.
Cụ thể, các bên đã nhất trí thành lập một Ủy ban Cấp cao, đóng vai trò giám sát chính trị đối với toàn bộ tiến trình hòa giải. Các trưởng đoàn đàm phán sẽ thường xuyên báo cáo lên Ủy ban này, đồng thời các nhóm công tác chuyên trách sẽ tập trung vào các vấn đề hạt nhân, trừng phạt, cũng như một nhóm giám sát và giải quyết tranh chấp nhằm bảo đảm thực thi hiệu quả Bản ghi nhớ. Điều quan trọng nhất là các bên đã thống nhất về một lộ trình hướng tới thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày, một mốc thời gian đầy tham vọng nhưng không kém phần khả thi.
Những cam kết cụ thể về an ninh và kinh tế
Bên cạnh các vấn đề chính trị, hội nghị cũng ghi nhận những thỏa thuận quan trọng về an ninh khu vực. Một đường dây liên lạc trực tiếp giữa các bên đã được thiết lập để duy trì liên lạc trong giai đoạn chuyển tiếp, nhằm tránh các sự cố và hiểu lầm không đáng có. Mục tiêu cụ thể là bảo đảm hoạt động lưu thông an toàn của các tàu thương mại qua Eo biển Hormuz – một trong những tuyến đường biển chiến lược nhất thế giới, nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu.
Ngoài ra, các bên cũng nhất trí thành lập một cơ chế điều phối giảm xung đột (de-confliction cell) giữa các bên liên quan và #Lebanon nhằm bảo đảm việc tuân thủ cam kết chấm dứt các hoạt động quân sự tại Lebanon theo quy định của Bản ghi nhớ. Đây được xem là bước đi cụ thể đầu tiên nhằm giảm leo thang căng thẳng tại khu vực vốn chịu nhiều ảnh hưởng từ cuộc xung đột giữa Israel và Hezbollah.
Về phía Iran, Ngoại trưởng Abbas Araghchi, thành viên phái đoàn Tehran, đã bày tỏ sự lạc quan thận trọng. Trên mạng xã hội X, ông viết: “Những nỗ lực hòa giải không mệt mỏi của Pakistan và Qatar đã mang lại bước tiến lớn nhằm chấm dứt xung đột tại Lebanon. Các mặt hàng dầu mỏ và hóa dầu được miễn trừ, lệnh phong tỏa được dỡ bỏ, một phần tài sản bị đóng băng được giải phóng, đồng thời một kế hoạch tái thiết và phát triển quy mô lớn dành cho Iran đã được khởi động.” Những tín hiệu này cho thấy các biện pháp kinh tế đi kèm với tiến trình chính trị, tạo động lực cho cả hai bên tiếp tục đàm phán.
Phản ứng từ phía Mỹ và triển vọng tương lai
Phía Mỹ chưa đưa ra tuyên bố chính thức về kết quả cuộc đàm phán tại Bürgenstock. Tuy nhiên, trước đó, trưởng đoàn đàm phán của Washington, Phó Tổng thống Mỹ #JD Vance, đã chia sẻ với báo giới rằng ông kỳ vọng các bên sẽ đạt được những bước tiến đáng kể. Ông nhấn mạnh: “Chưa từng có tiền lệ lãnh đạo Mỹ và Iran gặp nhau ở cấp độ cao thế này. Tổng thống Trump đã yêu cầu chúng tôi lật sang chương mới, thay đổi mối quan hệ giữa Mỹ với Iran, đồng thời thiện chí gửi thông điệp tới người dân Iran rằng nếu lãnh đạo của họ ngừng gây bất ổn khu vực, từ bỏ tham vọng sở hữu vũ khí hạt nhân về lâu dài, thì Mỹ sẵn sàng thay đổi căn bản quan hệ với Iran.”
Dù vậy, Phó Tổng thống Mỹ cũng thận trọng lưu ý rằng cuộc gặp tại Thụy Sỹ chỉ là bước khởi đầu và không thể ngay lập tức mang lại giải pháp cho mọi vấn đề. “Cuộc gặp hôm nay sẽ không giải quyết được mọi bất đồng, nhưng sẽ tạo điều kiện để chúng tôi ngồi lại với nhau và tìm ra điều gì quan trọng nhất đối với các bên liên quan, để giải quyết những vấn đề đó và hướng tới tương lai tốt đẹp hơn,” ông JD Vance nói. Quan điểm này phản ánh một cách tiếp cận thực tế, thừa nhận những khác biệt sâu sắc nhưng vẫn mở ra cánh cửa cho đối thoại.
Bản ghi nhớ Islamabad, được ký điện tử ngày 18/6 bởi Tổng thống Mỹ Donald Trump, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, đã tạo nền tảng cho các cuộc đàm phán này. Theo kế hoạch, các cuộc đàm phán tại Bürgenstock dự kiến bắt đầu từ ngày 19/6 nhưng đã bị tạm hoãn đến ngày 21/6 vì lý do kỹ thuật. Hiện tại, các cuộc đàm phán kỹ thuật sẽ tiếp tục trong tuần này tại cùng địa điểm, bao quát mọi vấn đề liên quan.
Nhìn chung, lộ trình 60 ngày hướng tới thỏa thuận cuối cùng giữa Mỹ và Iran là một tín hiệu đáng mừng cho hòa bình thế giới. Tuy nhiên, con đường phía trước vẫn còn nhiều chông gai, đòi hỏi sự kiên nhẫn và thiện chí từ cả hai phía, cũng như vai trò trung gian không thể thiếu của Qatar và Pakistan. Cộng đồng quốc tế đang dõi theo từng bước đi của tiến trình này, hy vọng rằng những nỗ lực ngoại giao sẽ mang lại kết quả cụ thể, đặc biệt là trong việc ổn định tình hình Lebanon và đảm bảo an ninh năng lượng toàn cầu.
