Trong bối cảnh #giá-xăng dầu giảm mạnh tới 37-51% so với mức đỉnh lịch sử hồi tháng 3-4/2026, người tiêu dùng kỳ vọng giá hàng hóa sẽ sớm hạ nhiệt. Thế nhưng, thực tế lại trái ngược: giá gói mì tôm, tô phở vẫn neo ở mức đỉnh, thậm chí có nơi còn tăng thêm 5.000 đồng. Câu chuyện "té nước theo mưa" khi giá xăng tăng, nhưng khi xăng giảm thì hàng hóa "bất động" khiến nhiều gia đình phải thắt lưng buộc bụng.
Chị Ngô Thị Hạnh ở Đại Từ (Định Công, Hà Nội) chia sẻ: "Từ đầu tháng 3 đến đầu tháng 4, đi mua gì cũng thấy giá tăng với lý do giá xăng dầu tăng mạnh. Lúc đó, tôi có thể chia sẻ cùng các doanh nghiệp và hộ kinh doanh, bởi giá xăng dầu tăng, cước vận tải, nguyên liệu đầu vào đều tăng." Nhưng nghịch lý là khi giá xăng dầu giảm mạnh cả tháng nay, giá gói mì, tô phở... vẫn ở mức cao. Giới buôn bán nhất quyết không điều chỉnh giá hàng hoá theo đà giảm của xăng dầu. Chị Hạnh cho biết thêm: "Mỗi mặt hàng cứ tăng 1.000-2.000 đồng, thậm chí 5.000-15.000 đồng là chi phí sinh hoạt của gia đình tôi đã bị đội lên một khoản đáng kể. Gần 4 tháng nay, gia đình tôi luôn trong tình trạng thắt lưng buộc bụng, tính cắt khoản này rồi giảm khoản kia để cân đối thu chi."
Thực tế, sau giai đoạn tăng mạnh do xung đột địa chính trị tại Trung Đông, giá xăng dầu trong nước đã giảm 37% đối với xăng và khoảng 51% đối với dầu diesel so với mức đỉnh được ghi nhận vào cuối tháng 3 và đầu tháng 4. Cụ thể, so với mức đỉnh 30.114 đồng/lít ngày 24/3, xăng E5 RON92 hiện thấp hơn 10.755 đồng/lít; xăng E10 RON95-III cũng giảm 11.504 đồng/lít so với mức 31.420 đồng/lít. Trong khi giá dầu diesel giảm mạnh 22.922 đồng/lít so với mức đỉnh 44.788 đồng/lít ngày 3/4.
Dù giá xăng dầu đã giảm mạnh, song chị Vũ Huyền bán nông sản online ở phường Nam Từ Liêm thừa nhận giá hàng hoá và dịch vụ đang giảm chậm hơn. Chị cho biết, khi giá xăng dầu tăng mạnh, các nhà xe lập tức tăng cước. Một thùng hàng 50-60kg gửi từ Sơn La xuống Hà Nội giá tăng từ 100.000 đồng lên 180.000 đồng. Nay cước xe đã giảm 30.000 đồng/thùng hàng, về 150.000 đồng/thùng. Tuy nhiên, mức giá này vẫn cao gấp rưỡi so với thời điểm cuối tháng 2. "Những khoản này đều được tính vào giá bán. Thế nên, để hàng hoá giảm giá về mức cũ là rất khó", chị chia sẻ.
Một quán phở trên đường Nguyễn Cảnh Dị (Định Công) hồi cuối tháng 3 cũng mong thực khách thông cảm khi đồng loạt điều chỉnh giá phở tăng thêm 5.000 đồng, lên 40.000-60.000 đồng/tô tuỳ loại. Lý do là giá nguyên liệu tăng cao theo giá xăng dầu. Đến nay, giá xăng dầu đã giảm sâu, giá phở vẫn giữ nguyên. Bởi, các khoản thuế của các hộ kinh doanh phải đóng đã khác xưa, chủ hàng phở này giải thích.
Không chỉ dịch vụ ăn uống, nhiều mặt hàng thực phẩm, đồ uống, chi phí đi lại... đều tăng và thiết lập mặt bằng mới cao hơn so với thời điểm đầu năm. Theo đó, áp lực sinh hoạt của nhiều hộ gia đình chưa có dấu hiệu giảm bớt, bất chấp giá xăng dầu đã giảm sâu so với mức đỉnh. Thực tế này được phản ánh rõ trong số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính). Bình quân 5 tháng đầu năm, #CPI tăng 4,31% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,77%; nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,64%; giao thông tăng 5,22%, hàng hóa và dịch vụ khác tăng 3,96%...
Vì sao giá hàng hoá không thể giảm ngay theo giá xăng dầu?
Trao đổi với VietNamNet, tổng giám đốc một doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất thực phẩm và đồ uống cho rằng giá xăng dầu không phải là yếu tố duy nhất quyết định giá bán sản phẩm. Đối với doanh nghiệp sản xuất, quán ăn hay siêu thị, chi phí xăng dầu chỉ là một phần trong cơ cấu giá thành, bên cạnh tiền lương, chi phí thuê mặt bằng, điện, khấu hao máy móc và nhiều khoản chi phí khác. Theo vị này, việc điều chỉnh giá bán thường có độ trễ do doanh nghiệp phải tính toán chi phí theo chu kỳ dài hơn, thay vì dựa trên biến động theo ngày hoặc theo tuần. Trong bối cảnh giá xăng dầu vẫn tăng giảm thất thường, phần lớn doanh nghiệp sẽ tiếp tục theo dõi thị trường và chỉ cân nhắc điều chỉnh giá khi chi phí nhiên liệu và nguyên liệu đầu vào ổn định.
Bên cạnh đó, mức độ cạnh tranh trên thị trường cũng là yếu tố quyết định. Nếu thị trường có nhu cầu cao, trong khi nguồn cung hạn chế, doanh nghiệp không chịu nhiều áp lực phải giảm giá ngay. Ngược lại, nếu cạnh tranh gia tăng, việc điều chỉnh giảm giá sẽ diễn ra nhanh hơn. “Đây cũng là lý do nhiều mặt hàng thiết yếu thường tăng giá nhanh nhưng giảm lại chậm”, vị này nhận định.
Theo chuyên gia kinh tế Lê Quốc Phương, xăng dầu là đầu vào của nhiều ngành sản xuất và là mặt hàng thiết yếu. Vì vậy, khi giá xăng dầu tăng sẽ kéo theo chi phí vận tải, logistics và nhiều chi phí đầu vào khác tăng lên, từ đó đẩy giá hàng hóa đi lên. Đây là diễn biến mang tính quy luật của thị trường. Ở chiều ngược lại, khi giá xăng dầu giảm, giá nhiều mặt hàng, đặc biệt là hàng thiết yếu, thường không thể giảm ngay do có độ trễ trong điều chỉnh. Bên cạnh đó, thời gian qua giá xăng dầu liên tục biến động, trong khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông vẫn kéo dài khiến doanh nghiệp thận trọng trong việc điều chỉnh giá bán.
Theo ông Phương, không loại trừ tình trạng "té nước theo mưa", song ông cũng chỉ ra rằng giá các mặt hàng thiết yếu thường tăng nhanh nhưng giảm chậm vì chịu tác động của quan hệ cung - cầu và các chi phí đầu vào khác. Khi nhu cầu vẫn ở mức cao, doanh nghiệp có xu hướng duy trì mặt bằng giá thay vì điều chỉnh ngay. Tuy nhiên, ông Phương lưu ý nếu giá xăng dầu duy trì ở mức thấp trong khoảng một tháng mà giá hàng hóa vẫn không giảm thì cần xem xét nguyên nhân. Các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, giám sát để ngăn chặn tình trạng lợi dụng biến động thị trường nhằm tăng giá bất hợp lý.
Người tiêu dùng như chị Hạnh và hàng triệu gia đình khác đang mong chờ một sự điều chỉnh hợp lý từ các doanh nghiệp và hộ kinh doanh, để cuộc sống bớt gánh nặng chi phí. Liệu giá xăng dầu giảm có thực sự mang lại lợi ích cho người dân hay chỉ là câu chuyện "một chiều"? Thời gian sẽ trả lời, nhưng rõ ràng, sự minh bạch trong điều hành giá và kiểm soát thị trường là điều cần thiết hơn bao giờ hết. Hãy cùng theo dõi #thị-trường và #giá-cả để cập nhật những diễn biến mới nhất.
