Trong một nỗ lực nhằm tăng tính công bằng và giảm bớt yếu tố may rủi, Liên đoàn #bóng đá Thế giới (#FIFA) vừa chính thức đề xuất sửa đổi quy trình tổ chức loạt sút #luân lưu trước thềm vòng knock-out #World Cup 2026. Theo đó, thay vì phải tiến hành hai lần tung đồng xu như hiện tại, trọng tài sẽ chỉ thực hiện một lần duy nhất, qua đó đơn giản hóa thủ tục và hạn chế tối đa những lợi thế ngẫu nhiên mà một đội có thể nhận được.
Quy định hiện hành và vấn đề phát sinh
Theo luật bóng đá hiện nay, trước mỗi loạt #sút luân lưu, trọng tài phải tung đồng xu hai lần. Lần đầu tiên để xác định đội nào được quyền đá trước. Lần thứ hai sẽ quyết định khung thành nơi loạt sút luân lưu sẽ diễn ra. Điều này đồng nghĩa với việc một đội có thể giành được cả hai lợi thế nếu may mắn thắng cả hai lần tung đồng xu. Trường hợp điển hình đã xảy ra tại trận chung kết #Champions-League mùa 2025-2026, khi PSG thắng cả hai lần tung đồng xu và giành quyền quyết định cả thứ tự sút lẫn khung thành thi đấu, qua đó giành chiến thắng 4-3 để bảo vệ ngôi vô địch. Sự việc này đã làm dấy lên nhiều tranh cãi về tính công bằng của quy định hiện hành.
Đề xuất mới của FIFA
Với đề xuất mới, FIFA muốn thay đổi để chỉ còn một lần tung đồng xu duy nhất. Đội thắng trong lần tung đồng xu đó sẽ có quyền lựa chọn một trong hai ưu thế: được sút trước hoặc chọn khung thành thực hiện loạt luân lưu. Quyền còn lại sẽ thuộc về đối thủ. Như vậy, không đội nào có thể giành được cả hai lợi thế cùng lúc, giúp giảm bớt sự phụ thuộc vào may mắn. FIFA đang chờ sự phê duyệt từ Ủy ban Bóng đá Quốc tế (#IFAB) và hy vọng thay đổi này sẽ được thông qua trước khi vòng knock-out #World-Cup 2026 khởi tranh vào ngày 28/6.
Lợi thế tâm lý của đội sút trước
Nhiều nghiên cứu thống kê trong bóng đá đã chỉ ra rằng đội thực hiện lượt sút đầu tiên thường nắm lợi thế tâm lý nhất định. Việc liên tục dẫn trước hoặc buộc đối thủ phải rượt đuổi tỷ số có thể tạo áp lực lớn hơn cho đội sút sau. Một số phân tích trong nhiều năm qua cho thấy tỷ lệ chiến thắng của đội sút trước thường cao hơn đội sút sau. Chính vì vậy, việc cải tiến quy trình tung đồng xu là cần thiết để cân bằng cơ hội giữa hai đội.
Những nỗ lực trước đây
Không phải lần đầu FIFA và IFAB tìm cách điều chỉnh thể thức luân lưu. Trong quá khứ, các nhà làm luật bóng đá từng thử nghiệm hệ thống "ABBA" nhằm giảm lợi thế cho đội sút trước. Theo thể thức luân lưu truyền thống, hai đội sút xen kẽ theo trình tự A-B-A-B-A-B. Trong khi đó, ở hệ thống ABBA, đội A thực hiện lượt sút đầu tiên, sau đó đội B được sút liên tiếp hai lượt trước khi quyền đá quay lại đội A. Trình tự sẽ diễn ra theo chuỗi A-B-B-A-A-B-B-A. Cách sắp xếp này được xây dựng dựa trên mô hình tie-break trong quần vợt, với mục tiêu giảm áp lực tâm lý cho đội đá sau. Tuy nhiên, sau một số giải đấu thử nghiệm, phương án ABBA không được áp dụng rộng rãi do bị đánh giá là tương đối phức tạp, gây khó khăn cho cầu thủ, trọng tài lẫn khán giả trong việc theo dõi thứ tự thực hiện các lượt sút.
Tác động đến các giải đấu khác
Hiện chưa rõ nếu được IFAB thông qua, quy định mới sẽ trở thành luật bắt buộc trên toàn bộ các giải đấu bóng đá hay các ban tổ chức sẽ được quyền quyết định áp dụng hay không. Tuy nhiên, với sự ủng hộ từ FIFA, nhiều khả năng quy tắc này sẽ được áp dụng tại các giải đấu lớn như #World-Cup, #Champions-League và các giải vô địch quốc gia hàng đầu. Điều này hứa hẹn sẽ mang đến những thay đổi tích cực, giúp các loạt sút luân lưu trở nên công bằng và hấp dẫn hơn.
Kết luận
Việc FIFA đề xuất sửa đổi quy định tung đồng xu trước loạt sút luân lưu là một bước đi hợp lý nhằm giảm thiểu yếu tố may rủi và tăng tính cạnh tranh. Nếu được thông qua, quy định mới sẽ góp phần tạo ra sân chơi bình đẳng hơn cho các đội bóng, đồng thời mang đến những trận đấu kịch tính và công bằng hơn cho người hâm mộ. Chúng ta hãy cùng chờ đợi quyết định cuối cùng từ IFAB trong thời gian tới.
