Trong bối cảnh nền kinh tế đang dần phục hồi sau đại dịch và những biến động toàn cầu, vấn đề #lương-tối-thiểu luôn là chủ đề nóng hổi, thu hút sự quan tâm của hàng triệu người lao động cũng như giới chủ doanh nghiệp. Ngày 23/6 vừa qua, Hội đồng Tiền lương quốc gia đã tổ chức phiên họp đầu tiên để đàm phán về mức #lương-tối-thiểu-vùng cho năm 2027. Tại cuộc họp này, Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam đã chính thức đưa ra hai phương án điều chỉnh, với mức tăng lần lượt là 9,8% và 8,5% so với mức hiện hành.
Chi tiết hai phương án tăng lương tối thiểu vùng
Theo đề xuất, phương án thứ nhất với mức tăng 9,8% sẽ đưa mức lương tối thiểu vùng I từ 5,31 triệu đồng lên 5,83 triệu đồng mỗi tháng; vùng II từ 4,73 triệu đồng lên 5,19 triệu đồng; vùng III từ 4,14 triệu đồng lên 4,54 triệu đồng; và vùng IV từ 3,7 triệu đồng lên 4,06 triệu đồng. Phương án thứ hai với mức tăng 8,5% tương ứng: vùng I đạt 5,76 triệu đồng; vùng II 5,13 triệu đồng; vùng III 4,49 triệu đồng; vùng IV 4,01 triệu đồng. Như vậy, mức tăng tuyệt đối dao động từ 315.000 đồng đến 520.000 đồng mỗi tháng, tùy theo vùng và phương án.
Bà Trần Thị Thanh Hà, Phó ban Quan hệ lao động, Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam, dẫn chứng số liệu cho thấy gần 75% doanh nghiệp đang có sự tăng trưởng và mở rộng sản xuất, đây là tiền đề vững chắc cho việc điều chỉnh lương tối thiểu. Bà nhấn mạnh: “Trên thực tế, mức lương tối thiểu hiện nay đã lạc hậu so với tình hình thực tế, việc tăng lương là cần thiết để đảm bảo mức sống cơ bản cho người lao động”. Tuy nhiên, bà cũng thừa nhận rằng ngay cả với mức tăng 9,8%, mức lương mới chỉ tương đối đáp ứng được nhu cầu sống tối thiểu.
Quan điểm từ phía doanh nghiệp và các chuyên gia
Trái ngược với quan điểm của tổ chức công đoàn, ông Hoàng Quang Phòng, Phó chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), bày tỏ sự thận trọng. Ông cho rằng trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn, chi phí vận hành doanh nghiệp gia tăng cùng với áp lực từ chính sách thuế, thì ưu tiên hàng đầu là duy trì sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và giữ vững việc làm cho người lao động. Ông Phòng đồng tình với việc điều chỉnh lương tối thiểu, nhưng nhấn mạnh “mức tăng bao nhiêu cần phải tính toán kỹ lưỡng để cân bằng lợi ích giữa hai phía: người lao động và người sử dụng lao động”.
Trong khi đó, các chuyên gia từ Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) tại Việt Nam đưa ra những phân tích sâu sắc về tác động của lạm phát đến giá trị thực của tiền lương. Theo thống kê của ILO, giai đoạn 2015-2022, dù lương tối thiểu danh nghĩa tăng từ 119 USD lên 168 USD mỗi tháng, nhưng lạm phát đã “ăn mòn” đáng kể sức mua. Cụ thể, từ 2015-2019, lương danh nghĩa tăng 42,7% nhưng lương thực tế chỉ tăng 20,1%; giai đoạn 2020-2022, lương danh nghĩa tăng hơn 6% nhưng lương thực tế chỉ tăng vỏn vẹn 0,7%. Điều này cho thấy việc điều chỉnh lương cần phải tính đến yếu tố #lạm-phát và chi phí sinh hoạt thực tế.
Bộ Nội vụ cũng đã tính toán rằng mức điều chỉnh lương tối thiểu dự kiến sẽ làm tăng chi phí sản xuất khoảng 0,5-0,6% đối với hầu hết các ngành, riêng ngành dệt may, da giày có thể tăng 1,1-1,2%. Tuy nhiên, do phần lớn doanh nghiệp hiện đang trả lương cao hơn mức tối thiểu, nên tác động chủ yếu nằm ở việc tăng chi phí đóng bảo hiểm xã hội.
Bối cảnh kinh tế và những yếu tố cần cân nhắc
Quyết định về mức lương tối thiểu vùng không chỉ đơn thuần là con số, mà còn phản ánh sự cân bằng giữa nhu cầu của người lao động và khả năng chi trả của doanh nghiệp, đồng thời phải phù hợp với bối cảnh kinh tế vĩ mô. Theo công bố của Cục Thống kê, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong 5 tháng đầu năm 2026 đã tăng 4,31% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng mạnh nhất 6,6%; giao thông tăng 5,2%; hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng gần 4,8%. Những con số này cho thấy áp lực chi phí sinh hoạt đang gia tăng, đặc biệt là đối với người lao động có thu nhập thấp.
Chuyên gia ILO khuyến nghị rằng quá trình xác định tiền lương tối thiểu cần phải cân bằng giữa nhu cầu của người lao động và gia đình (bao gồm chi phí sinh hoạt, mức lương chung, trợ cấp an sinh xã hội và mức sống tương đối) với các yếu tố kinh tế như năng suất lao động, tăng trưởng kinh tế, việc làm, tính bền vững và khả năng chi trả của doanh nghiệp. Đồng thời, cần có sự tham vấn chặt chẽ với các đối tác xã hội, rà soát định kỳ và theo dõi tác động của lương tối thiểu đến thị trường lao động.
Nhìn lại lịch sử điều chỉnh, lần gần nhất lương tối thiểu vùng được điều chỉnh là vào ngày 1/1/2026 với mức tăng 7,2%. Mức tăng này được đánh giá là hợp lý trong bối cảnh kinh tế phục hồi sau đại dịch. Tuy nhiên, với những diễn biến mới của nền kinh tế, cả hai phương án đề xuất đều cho thấy sự cần thiết phải tiếp tục cải thiện thu nhập cho người lao động. Dư luận đang chờ đợi quyết định cuối cùng từ Hội đồng Tiền lương quốc gia, dự kiến sẽ được công bố trong thời gian tới, sau khi có sự thống nhất giữa các bên liên quan.
Bên cạnh đó, một số chuyên gia kinh tế cũng lưu ý rằng việc tăng lương tối thiểu cần đi kèm với các giải pháp nâng cao năng suất lao động và cải cách thị trường lao động, để đảm bảo tăng trưởng bền vững. Chính phủ cũng cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, để giảm bớt gánh nặng chi phí. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, việc duy trì một mức lương tối thiểu phù hợp không chỉ giúp cải thiện đời sống người lao động mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Tóm lại, cuộc đàm phán về lương tối thiểu vùng năm 2027 đang bước vào giai đoạn then chốt. Với hai phương án được đưa ra, mỗi phương án đều có những ưu và nhược điểm riêng. Sự lựa chọn cuối cùng sẽ phụ thuộc vào sự cân bằng lợi ích giữa người lao động, doanh nghiệp và sự phát triển chung của đất nước. Chúng tôi sẽ tiếp tục cập nhật thông tin về vấn đề #tiền-lương và #thị-trường-lao-động trong thời gian tới.
