Nếu trước đây trọng tâm thường được nhìn nhận là hỗ trợ ngân hàng thu hồi nợ, thì nay khung pháp lý mới được thiết kế theo hướng cân bằng hơn, vừa tăng hiệu quả xử lý nợ xấu vừa bảo vệ quyền lợi chính đáng của người vay. Đây là bước tiến quan trọng trong việc cụ thể hóa #NghịQuyết42.
Kiểm soát chặt chẽ quá trình thu giữ tài sản bảo đảm
Một trong những điểm nổi bật của các quy định mới là yêu cầu kiểm soát chặt chẽ quá trình thu giữ tài sản bảo đảm, hạn chế nguy cơ lạm dụng quyền lực từ phía chủ nợ. Theo đó, việc thu giữ chỉ được thực hiện nếu nội dung này đã được các bên thỏa thuận rõ trong hợp đồng bảo đảm ngay từ thời điểm ký kết. Cách tiếp cận này giúp bảo đảm nguyên tắc tự nguyện và minh bạch trong các giao dịch dân sự.
Bên cạnh đó, ngân hàng phải công khai kế hoạch thu giữ tài sản trước thời điểm thực hiện. Đối với bất động sản, thông tin phải được thông báo tối thiểu 15 ngày thông qua nhiều kênh khác nhau nhằm bảo đảm người vay có đủ thời gian chuẩn bị và thực hiện các quyền của mình. Sự tham gia của chính quyền địa phương và lực lượng công an cấp xã trong việc chứng kiến, bảo đảm an ninh trật tự cũng được luật hóa rõ ràng hơn. Điều này giúp xử lý tình trạng lúng túng hoặc tranh cãi từng xuất hiện tại nhiều vụ việc trong quá khứ.
Đặc biệt, Nghị định 304 có hiệu lực từ cuối năm 2025 đã bổ sung quy định liên quan đến các tài sản gắn với nhu cầu thiết yếu của người vay như chỗ ở duy nhất hoặc công cụ lao động chính. Theo quy định mới, khi xử lý các tài sản này, tổ chức tín dụng phải bố trí khoản hỗ trợ tương đương từ 6-12 tháng lương tối thiểu để người vay có điều kiện ổn định cuộc sống sau khi bàn giao tài sản.
Ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó Giám đốc NHNN Chi nhánh Khu vực 2 nhận định, những quy định mới mang ý nghĩa toàn diện: vừa đảm bảo ý nghĩa việc thu giữ tài sản bảo đảm nợ vay trong hoạt động tín dụng, đáp ứng yêu cầu thực tiễn khách quan, vừa đảm bảo tính nhân văn và phù hợp với yêu cầu phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. “Từ đó, vốn vay được sử dụng hiệu quả và vai trò tín dụng trong nền kinh tế được phát huy tối đa
